07-16-2009, 07:32 PM
مقدمه :
نردبان هاي دستي يا نردبان هايي كه توسط خود آتش نشانان به محل حريق و حادثه حمل مي گردند از تجهيزات مهم تيم هاي آتش نشاني هستند. لذا آگاهي داشتن از ساختار و نحوه استفاده از آنها بسيار حائز اهميت است. در اكثر سازمان ها و تيم هاي آتش نشاني ايران از نردبان هاي سقفي و قلاب دار استفاده نمي شود و بيشتر از نردبان هاي كشويي كه از يك قسمت نردبان اصلي و يك قسمت ديگر بصورت كشويي اضافه شده ، استفاده مي گردد.
قسمت هاي كشويي معمولاً با استفاده از كشيدن طناب حركت نموده و در امتداد نردبان اصلي و بسمت بالا باز مي شوند. نكته مهم و اصلي در مورد نردبان ها اين است كه آتش نشانان بتوانند در وضعيت هاي مختلف، به نحو مطلوب، با سرعت و ايمني از آنها استفاده نمايند. بطور مثال، بتوانند در كوچه هاي باريك و يا روي ديوارها و يا زير طاق ها و . . . از آنها استفاده نمايند ،زيرا در اين اماكن بكارگيري نردبان هاي گردان يا بالابرهاي هيدروليكي امكان پذير نمي باشد. آتش نشانان بايد بتوانند اينگونه نردبانها يا نردبان هاي كوچكتر را در بسياري از موارد از قبيل ، پل زدن بين دو قسمت در داخل و يا خارج ساختمان و يا جايگزين نمودن پله هاي از بين رفته و يا جهت پايين رفتن به زيرزمين ها و يا بعنوان برانكارد بكار ببرند.
فصل 1ـ شناخت نردبان هاي دستي و كاربرد آنها
1-1- انواع نردبان ها:
1-1-1ـ نردبان هاي كشويي
الف ـ نردبان هاي كشويي كوتاه
اين نردبان ها داراي دو يا سه تكه كشويي متحرك است كه بيشتر از جنس آلياژي از آلومينيوم ساخته شده اند. وقتي كه اين نردبان ها كاملاً باز مي شوند، طولي بين 5/5 تا 7/6 متر دارند و وزن آنها بيشتر از 6/24 كيلوگرم نيست . فاصله پله هاي آنها بين 280 تا 305 ميلميتر است.
نردبانها طوري طراحي و ساخته مي شوند كه بتوانند در شرايط و حالات مختلف استحكام لازم را داشته باشد بطور مثال بيش از حد خم نشوند.
ب ـ نردبان هاي كشويي 9 متري
مدت زمان زيادي است كه آتش نشانان اين نوع نردبان ها رابكار مي برند.
نكات كلي در مورد اينگونه نردبان ها به قرار زير است:
ـ وقتي كه روي ديوار قرار مي گيرند، با رفتن فرد بر روي آنها خم نشده و لمبر ندهد.
ـ عرض قسمت كشويي واقع در داخل قسمت اصلي نردبان كمتر از 300 ميلي متر نيست.
ـ قسمت كشويي نردبان بوسيله نفر از طريق كشيدن طنابي كه بر روي آنها حركت مي كند براحتي باز شود.
ـ قطعات ايمني از قبيل پين ايمني و كفشك هاي نگهدارنده بر روي نردبان اصلي وجود دارد.
ـ وزن آنها از 56 كيلوگرم كمتر است .
در نردبان هاي فلزي، بطور معمول قسمتهاي مختلف آنها توسط پرچ به يكديگر متصل شده اند كه فلز بكاررفته نيز آلياژي از آلومينيوم است. سطوح پله هاي آن شياردار بوده، تا از سُر خوردن افراد جلوگيري شود. قسمت كشويي آنها بر روي غلطكهايي در داخل ريلها حركت مي كند كه پين هاي فشاري يا كفشك ها بطور خودكار قسمت متحرك را قفل و ثابت نمايد. طنابي جهت كشيدن و باز كردن قسمت كشويي نردبان بكار رفته است كه مقاوم در مقابل پوسيدگي است و قطر آن16 ميلي متر مي باشد.
بالاي نردبان در قسمت سر نردبان چرخهايي وجود دارد كه بتوان براحتي آن را بر روي ديوار حركت داد.
ج ـ نردبان هاي 5/10 متري
اين نردبان ها نير مشخصات نردبان قبلي را دارد. وزن آنها نبايد از 5/63 كيلوگرم بيشتر باشد.
د ـ نردبان 5/13 متري
اين نوع نردبان در سازمان هاي آتش نشاني ايران كاربرد ندارد.
تفاوت اصلي آن با نردبان هاي مذكور آن است كه آنها يك قسمت اصلي و دو قسمت كشويي دارند . عرض باريكترين قسمت آن از 305 ميليمتر كمتر نمي باشد و داراي پينهاي چرخان است كه بر روي قسمت اصلي نردبان نصب شده اند.
اين نوع نردبان ها داراي پايه هاي قابل تنظيم و پايه هاي جانبي هستند كه بر روي زمين قرار مي گيرند.
1-1-2- نردبان هاي سقفي
اين نوع نردبان سبك و قوي مي باشد و براحتي توسط يك نفر جابجا مي شود. قلابي كه در قسمت بالاي آن تعبيه شده است به هنگام بكارگيري بر روي ستونهاي اصلي تكيه داده ميشوند . ستون آنها بصورت يك تكه و طول آن كمتر از 5/4 متر نمي باشد. در صورتي كه طول ستون از 4/5 متر بيشتر باشد دو تكه ساخته مي شوند. وزن آنها براي ستون هاي يك تكه حداكثر 16 كيلوگرم و براي ستون هاي دو تكه 18 كيلوگرم مي باشد.
1-1-3- نردبان هاي قلاب دار
كار اين نوع نردبان ها با نردبانهاي ديگر كاملاً متفاوت است . قلابهاي اين نوع نردبان در جايي مثل جلوي پنجره قرار گرفته و نردبان بطور معلق در هوا مي ماند بطوري كه نفر بتواند بدون كمك ديگران از آن بالا و پايين برود.
وزن آنها بيشتر از 2/13 كيلوگرم نبوده و طول آنها 1/4 متر است.
1-2- قطعات ثابت و متحرك
قطعات ثابت :
آن قسمتهايي مي باشند كه بدون حركت بوده و قطعات متحرك روي آنها بازي مي كنند. مثلاً ميخها يا پرچ هاي ستون اصلي يا ستون اولي كه ستون دوم يا كشويي بوسيله طناب روي آن حركت مي كند و قرقره پله ها كه بر روي ستون نصب شده است.
قسمتهاي متحرك نردبان:
همان ستون دومي يا قطعه كوچكتر نردبان مي باشد كه روي ستون اصلي بالا و پايين مي رود و همچنين كفشكها كه در جاي خود بالا و پايين مي روند و باعث قفل شدن نردبان مي شوند.
1-3- ايمني نردبان
نردبان هاي كشويي بايد داراي نكات ايمني بشرح ذيل باشند:
الف ـ استحكام نردبان ـ يعني اينكه ستون ها و پله ها داراي استحكام زيادي در برابر وزن در شرايط مختف دارا باشند و در برابر ضربه نيز مقاوم باشند و همچنين اين شرايط رادر مدت هاي طولاني حفظ نمايند.
مقدار مقاومت و ايستايي نردبان در قسمت بعدي كه مربوط به سرويس و نگهداري آنها مي باشد توضيح داده خواهد شد.
ب ـ مورد ايمني رعايت شده در اين نردبانها، شيار دار بودن سطوح پله هاي آنها مي باشند، تا بدين ترتيب از سر خوردن افراد به هنگام بالا يا پايين رفتن جلوگيري شود.
ج ـ وجود قطعاتي از قبيل پين ايمني و كفشك هاي قفل شونده بر روي نردبان از نكات اصلي مي باشد. بدين ترتيب كفشك ها طوري عمل مي كنند كه پس از باز شدن كشويي روي نردبان اصلي ، آن را قفل نموده و كشويي به جاي اوليه خود بر نمي گردد.
د ـ استفاده از طناب جهت كشيدن و باز كردن قسمت كشويي نردبان نيز مي تواند بعنوان يك نكته ايمني در نظر گرفته شود، زيرا با استفاده از طناب، باز كردن كشويي روي نردبان راحت تر و ايمن تر است. ثانياً وقتي كه نردبان به حد كافي باز شد، با بستن و محكم كردن آن روي ستون نردبان ، مي توان آن را بعنوان يك ضامن محسوب نمود.
نكات ايمني درهنگام استفاده از نردبان :
موارد ذكر شده به منظور تأمين حداكثر ايمني در هنگام عمليات بانردبان بايد رعايت گردد.
1ـ تمام پرسنل حتماً از كلاه ايمني استفاده كنند.
2ـ به هنگام استقرار نردبان تا حدي كه شرايط اجازه مي دهد آن را در سمت راست پنجره ياهر ورودي ديگر و حتي الامكان سه پله بالاتر از لبة پنجره ياورودي مستقر نماييد.
3ـ وقتي نردبان به اندازه كافي باز و در محل مستقر گرديد ، گيرههاي آن را بطور مناسب با پله هاي هم رديف درگير كنيد وقبل از اينكه هر اقدامي جهت بالا رفتن يا پايين آمدن از آن صورت گيرد، پاشنه نردبان را بطور صحيح با پا نگه داشته و كنترل نماييد.
4ـ هنگام بالا رفتن يا پايين آمدن از نردبان گودي كف پا روي پله قرار گيرد و دستها بايد حالتي تقريباً مستقيم داشته باشد بطوري كه بدن از نردبان دور نگه داشته شود و دستها پلة نردبان رابطور كامل بگيرند، بصورتي كه انگشت شست در زير پله قرار داده شود.
در اين حالت هميشه سر بصورت مستقيم قرار مي گيرد اما هم زمان توجهاتي به بالا و پايين بدون حركت سر داشته باشيد.
ستونهاي نردبان را فقط هنگامي كه نردبان به حالت پل در يك زاويه كوتاه مستقر شده باشد و يا وقتي كه عمليات نجات حمل مصدوم انجام مي گيرد مي بايد بجاي پله ها با دست گرفته شود. در هر صورت به هنگام پايين آمدن از نردبان، نفر نگهدارنده بايد همزمان با قرار گرفتن پاي نفر روي پله ها، شمارش معكوس را در پله هاي انتهايي نردبان اعلام و او را متوجه نمايد.
5ـ به هنگام حركت و بالا رفتن از روي نردبان به سوي پنجره ، قبل از اينكه پاي بيروني خود را از روي نردبان برداريد، مي بايد به اندازه هم سطح كف پنجره و يا يك پله بالاتر از آن بالا آمده باشيد؛ بدين ترتيب از پاي چپ براي ورود به سمت چپ و از پاي راست براي ورود به سمت راست استفاده كنيد. در ضمن قبل از فرود و پياده شدن از روي نردبان با يكي از پاهاي خود با زدن ضربه به كف محل ورود، آن را آزمايش نموده، تا در هنگام ورود در اثر فشار و وزن بدن دچار سقوط نشويد.
6ـ هنگام خارج شدن از پنجره و رفتن روي نردبان مستقر شده در سمت راست پنجره ، را گرفته و يكي از پله هاي در دسترس را از پشت بطوريكه و زير پله با كف دست چپ گرفته شود، سپس پاي راست خود را روي پله اي بالاتر از آستانه پنجره قرار دهيد و بطور همزمان با دست راست نيز قسمت روي پلة ديگري را بگيريد، تا اينكه دست چپ را حركت داده و پلة مناسب و در دسترس را بگيرد. در هيچ لحظهاي نبايد هر دو دست با هم از نردبان جدا شوند .
7ـ هنگام حركت كردن از يك نردبان به نردبان ديگري، چه در حالت بالا رفتن و يا پايين آمدن ، هميشه ابتدا بايد پاي نزديكتر را روي نردبان قرار داده، سپس دست نزديكتر به آن و بدنبال آن دست ديگر و بعد پاي ديگر روي نردبان قرار مي گيرد.
8ـ ممكن است كه هميشه امكان ايستادن روي آستانه پنجره (جهت حمل كردن نفر مصدوم به پايين) به علت كوتاه بودن ارتفاع خروجي پنجره و يا به دليل نبودن امكانات و وسايل مناسب مانند پله هاي دسترسي بمنظور حمل مصدوم به پايين فراهم نباشد، در چنين شرايطي روش حمل مصدوم بر روي شانه بشرح ذيل انجام مي گيرد:
جهت پايين آوردن مصدوم، بايد آن را در يك حالت عادي روي عرض شانه قرار دهيد.
ابتدا با دست يكي از پله هاي مناسب و در دسترس را از قسمت زير گرفته، سپس يكي از پاها روي آستانه پنجره و پاي ديگر روي پلة نردبان قرار مي گيرد بطوري كه بدن رو به ستون و نزديك به آن باشد.
سپس پاي بيروني را روي پله اي مناسب در زير آستانه پنجره قرار دهيد و پله اي مناسب و در دسترس در سطحي بالاتر از آستانه پنجره نيز بطور مداوم با دست بيروني گرفته ميشود.
حالت حركت بدن بايد تا حد ممكن به نردبان كاملاً نزديك باشد. سپس پاي بيروني را روي پله پايين انتقال دهيد و در همان لحظه از طريق كشش پاي بيروني به سمت بالا وزن بدن را روي آن منتقل نموده، سپس دست و پاي سمت داخل روي نردبان قرار مي گيرند.
قبل از اينكه حركت به پايين آغاز گردد، بايد هر دو دست روي يك پله و هر دو پا نيز روي پله اي در پايين تر قرار داشته باشد.
9ـ هنگام بالا رفتن يا پايين آمدن، بخصوص در حمل به پايين، بايد دستها و پاها را بصورتي هماهنگ حركت دهيد، يعني دست راست، پاي راست؛ دست چپ، پاي چپ و به همين ترتيب .
10ـ در هنگام پايين آمدن از محلي كه نردبانها روي هم قرار گرفته است، براساس نوع نردبان بايد هشدارهاي «پاتو» يا « پا بيرون» اعلام گردد.
11ـ در حركت پايين آمدن ، در جايي كه پاهاي نفر روي پلة بالايي كفشك ها برسد، هشدار «كفشك» اعلام شود.
12ـ هنگام كار كردن روي نردبان به لحاظ بكارگيري و استفاده از دو دست، بايد هميشه عمل «قفل كردن » پا روي نردبان انجام شود. بخصوص در زمان كاركردن با سرلوله، قبل از اينكه اعلام « باز كردن آب » صادر شود.
13ـ در صورتي كه رعايت شرايط و احتياطهاي خاصي مربوط به شرايط آب و هوا، ضروري باشد، لازم است كه فرمانده عمليات يا مربي مربوطه آنها را پيش بيني و دستورات مقتضي را صادر نمايد.
14ـ قبل از قراردادن پاشنه نردبان روي زمين و بالا آمدن آن بحالت عمودي مطمئن شويد كه سمت صحيح نردبان در قسمت بالا و رو قرار گرفته است و سپس پايه هاي نردبان در محل بطور محكم مستقر مي شوند.
15ـ نردبان وقتي در فاصلة مناسب قرار مي گيرد كه فاصلة پاية آن از كنار ساختمان در حدود يك ـ چهارم ارتفاع نردبان باز شده باشد.
16ـ قبل از بازكردن نردبان، دقت كنيد كه پايه هاي آن بصورت محكم و ثابت استقرار يافته باشند.
17ـ در حاليكه نردبان در حالت باز شدن يا جمع شدن قرار گيرد. (3 نفره) ، بايد با دست نزديكتر به ساختمان تا حد دسترس بالاي نردبان و با دست ديگر تا حد دسترس پايين آن، هر كدام از ستونها نگه داشته شوند.
پاي دورتر از ساختمان در جلوي پاية نردبان قرار مي گيرد.
هنگامي كه نردبان در حالت باز يا جمع شدن است، هرگز نبايد پاي خود را روي پله ها قرار دهيد.
18ـ نردبانهاي كشويي را هميشه طوري نگه داريد كه انگشتان با قسمتهاي باز شونده گير نكنند و انگشتان بايد روي قسمت بيروني ستونها بدور از قسمتهاي راهنماي سوار شده روي ستون ها قرار گيرند.
19ـ جهت باز كردن نردبان كشويي، طناب آن را بايد تقريباً بحالت عمودي بكشيد و تا جايي كه پله ها اجازه دهند، دستها را به پله ها نزديك كنيد.
20ـ هنگامي كه نردبان كشويي را باز مي كنيد از هر واكنشي در كشش طناب نردبان كه باعث كج شدن آن گردد، مي بايد خودداري گردد؛ ولي هميشه بايد نردبان را كمي بطرف ساختمان مايل نماييد و هرگز اجازه ندهيد كه بطرف خارج از ساختمان متمايل شود.
هرگاه فرمانده مسئول يا مربي تمرين تشخيص دهد كه افراد نمي توانند بنحو مطلوبي نردبان را كنترل نمايند، بايد فرمان «سر نردبان به تو» را صادر كند؛ بدين ترتيب هر يك از افراد تيم بايد تلاش كنند تا سر نردبان را بطرف ساختمان حركت دهند، تا حدي كه در يك حالت پايدار و ثابت قرار گيرد.
21ـ وقتي كه مي خواهيد نردبان كشويي را جمع كنيد، طناب كشش آن را از يك دست به دست ديگر خود حركت و انتقال دهيد و نبايد اجازه دهيد كه طناب از ميان كف دستهاي شما ليز بخورد.
22ـ به هنگام جمع آوري نردبان، كفشك ها را روي پلة پاييني يا در صورت مناسبتر بودن روي پلة دوم قرار دهيد.
23ـ قسمت بالايي نردبان را بايد در موارد ضروري ايمن نمود، مثلاً در عملياتها به هنگامي كه بادهاي شديد مي وزد و يا هنگاميكه مطمئن هستيد كه نردبان در محل ديگر مورد احتياج نيست. در تمرينات يا عملياتهايي كه در محوطه هايي كه اطراف آن را ساختمانها فراگرفته و سر نردبان در سطحي بالاتر از سطح بام قرار گرفته است، بايد در تعيين و تخمين اثرات باد روي سرنردبان دقت نماييد.
24ـ هنگامي كه نگه داشتن نردبان توسط يك نفر انجام مي گيرد، او بايد پاي راست خود را روي پله پايين قرار داده، پاي چپ خود را در عقب محكم نگه داشته و با دو دست هر دو ستون نردبان را بگيرد و روي آن فشار وارد نمايد.
در محلهايي كه نگهداشتن نردبان توسط دو نفر انجام مي گيرد، هر كدام از آنها بايد پاي سمت داخلي خود را روي پايينترين پله قرار داده، پاي سمت بيرون را در عقب تكيه نموده، يك ستون را بگيرد و روي نردبان فشار بياورند.
1-4- كاربرد انواع نردبان هاي دستي
با توجه به اينكه در سازمان هاي آتش نشاني در ايران از نردبان هاي كشويي استفاده مي شود، كاربرد آنها بشرح زير مي باشد؛
الف ـ بالا رفتن جهت دسترسي به نقاط بالاتر يا طبقات
كه مي تواند از مهمترين كاربردهاي نردبان باشد.
ب ـ پايين رفتن
جهت دسترسي به مناطقي پايين تر از سطح زمين مانند زيرزمينها ، . . . .
ج ـ پل زدن بين دو قسمت
درداخل يا خارج ساختمان
د ـ استفاده از نردبان در حمل مصدوم ( از ارتفاع به سمت پايين يا بالعكس )
ه ـ استفاده از نردبان بعنوان برانكارد.
1-5- روشهاي استقرار (برپايي) و جمع آوري
1-5-1- علم كردن نردبان از قسمت پهناي آن و عمود بر ساختمان (بصورت دونفره):
پس از رسيدن حمل كنندگان نردبان به ساختمان مورد نظر، فرمانده نردبان زير پنجره اي كه قرار است نردبان در آنجا مورد استفاده قرار گيرد، فرمان توقف صادر مي نمايد و دو نفر جهت سرعت بخشيدن به عمليات بخش پهنتر نردبان را بطرف بالا قرار مي دهند. در اين زمان ميخ نردبان روي زمين قرار مي گيرد اما شخصي كه سر نردبان را در دست دارد نبايد سر نردبان را روي زمين قرار دهد بلكه بطرف بالا هدايت كند.
ـ فرمانده نردبان روي پله اول رو به نردبان مي نشيند و پله روبروي خود را در حالت نشسته محكم مي گيرد.
ـ بطور همزمان نفر ديگر زير پله هاي نردبان رفته و بدون معطلي دست به دست زيرپلههاي نردبان جلو رفته، تا نردبان به حالت عمود قرار گيرد.
سپس هركدام بايد پاي راست خود را به پاشنه نردبان محكم بچسباند (يا پاي چپ) .
ـ در حاليكه نفر كمك نردبان، ستونهاي نردبان را با دست نگه مي دارد، فرمانده نردبان گره طناب را بازكرده و اقدام به كشيدن طناب مي نمايد تا گيره ها خلاص شده و نردبان بصورت كشويي بالا رود.
ـ وقتي كه نردبان با قرار گرفتن گيره ها روي پلة مناسب تا ارتفاع مورد نظر افزايش طول يافت، دو نفر به آرامي نردبان را به ساختمان تكيه مي دهند، سپس ستونهاي نردبان را گرفته وكمي از زمين بلند نموده و تا نقطه اي كه توسط فرمانده بعنوان ( فاصله پاي نردبان ) تعيين مي شود حركت دهند ( با فرمان پاشنه تو و يا پاشنه بيرون ) .
ـ پس از تعيين فاصله پاي نردبان ، وظيفه فرمانده نردبان است كه از زاويه صحيح نصب نردبان و كج نبودن آن اطمينان حاصل نمايد و در اين هنگام اقدام به بستن طناب نردبان به پله مقابل مي نمايد.
1-5-2ـ علم كردن نردبان از قسمت پهناي آن و موازي با ساختمان
اين روش معمولاً در كوچه هاي كم عرض و باريك ياجاهايي كه شرايط حمل طوري است كه بعلت ايجاد گودال، اختلاف سطح و غيره آتش نشانان نتوانند از روش عمود براي علم كردن نردبان استفاده نمايند، كاربرد دارد.
در اين روش فرمانده نردبان كه پاشنه نردبان را حمل مي كند در جلو حركت كرده و هنگاميكه به زير پنجره مورد نظر مي رسد فرمان توقف صادر نموده، آنگاه فاصله پاي نردبان را تعيين و پاشنه نردبان را در محل مذكور قرار مي دهد. سپس روي پله اول پاشنه نردبان نشسته، تا نفر ديگر اقدام به عمود كردن نردبان نمايد. پس ازعمود شدن نردبان آن را روي يكي از ستونهايش مي گردانند تا در وضعيت مناسب كار قرار گيرد؛ بطوريكه پهناي نردبان رو به طرف ساختمان قرار گيرد. پس از اينكار، مراحل افزايش طول نردبان و استقرار آن انجام مي شود.
1-5-3ـ علم كردن نردبان از قسمت ستون آن
نفري كه پاشنه نردبان در دست اوست ( فرمانده نردبان ) مسئول است كه محل كج شدن نردبان جهت علم شدن را تعيين كند (فاصله پايه نردبان و همچنين او تعيين مي كند كه نردبان موازي يا عمود بر ساختمان علم شود).
مراحل انجام كار در اين روش به قرار زير است:
ـ فرمانده نردبان پاي راست خود را بدون پيچ خوردگي روي پايه اي از پاشنه نردبان كه با زمين در تماس است قرار مي دهد و با دستهايش ستون رويي نردبان را محكم گرفته، آن را بطرف بالا مي كشد. پاي ديگرش بايستي كامل به عقب باز شود بطوريكه تعادل سنگيني بدنش حفظ شود.
ـ نفر ديگر زير ستون تحتاني نردبان با بلند كردن بازوهايش حركت مي كند و دست به دست زير ستون نردبان بسوي نفر ديگر جلو مي رود تا وقتي كه نردبان به حالت عمود برسد. سپس مراحل بعد را انجام مي دهند. در كليه موارد بطور معكوس براي جمع كردن نردبان عمل مي نماييم.
1-6- سرويس و نگهداري نردبانها :
نردبانهاي فلزي آتش نشاني در معرض بعضي از مشكلات چون رطوبت و تغييرات آب و هوا كه بر روي نردبانهاي چوبي اثر مي گذارد، قرار نمي گيرند ولي در هنگام بازرسي بايد تمام قسمتهاي نردبان از جمله ستونها، پله ها، گيره ها، طناب، قرقره ها، بست ها، پرچ ها، و ديگر قطعات آن دقيقاً بازديد شود.
اگر چه نردبانهاي سازمان آتش نشاني مرتباً سالي يكبار مورد بازرسي كامل و آزمايشات بار قرار مي گيرند ولي آتشنشانان نيز بايد نقايص را در هنگام تميز كردن و يا تحويل و تحول متوجه شوند و اطلاع دهند.
همچنين بسيار مهم خواهد بود كه قبل از اينكه نردبان درمعرض هر گونه تست يا آزمايش فيزيكي قرار گيرد، ابتدا از آنها بازرسي كامل بعمل آيد. از جمله مواردي كه بايد مورد بازرسي قرار گيرد عبارتند از:
1ـ پله هاي نردبان براي تحمل فشار ( وزن ) چك شوند.
2ـ ستونهاي نردبان چك شود.
3ـ پيچها و پرچها و جوشها شل و لق نشده باشد.
4ـ گيره ها ، پله ها ، كفشكها ، قرقره و طناب ، جهت سالم بودن بازديد شود.
در طي بازرسي از نردبان ، بايستي تمام عيبها و نواقص را علامت گذاري نمايد و براي اين كار از علامت مشخص استفاده نمايد تا در زمان تعمير ، بعضي از عيبها بدون رفع نقص باقي نمانند.
آزمايش تحمل بار براي كليه نردبان هاي آتش نشاني عبارت است از:
1ـ آزمايش افقي نردبان
2ـ آزمايش عمودي نردبان
آزمايش افقي نردبان :
تمام نردبانهاي كشويي بايد مورد آزمايش توانايي تحمل بار (وزن) قرار گيرند كه اين آزمايش در موارد زير انجام مي گيرد:
الف ـ حداقل سالي يكبار ،
ب ـ هر زماني كه از ايمن بودن يا سلامت نردبان مشكوك هستيد،
ج ـ بعد از هر وقت كه نردبان تحت تأثير اضافه بار قرار گيرد.
شرح آزمايش افقي :
نردبان بايد در قسمت پهنايش بصورت افقي روي زمين قرار گيرد. نردبان كشويي بايد تا حداكثر طولش باز شود، زير اولين پله آنها در هر دو طرف نردبان لوله اي استوانه اي به قطر يك اينچ قرار مي گيرد.
اين آزمايش بايد در سطحي صاف انجام شود. آزمايش در وسط نردبان به اندازه 16 اينچ انجام و باري بيش از كاركرد نردبان به سطح 16 اينچ مياني آن اعمال مي كنند و در اين حالت نردبان بايد در آزمايش سالم بماند، يعني وزني حدود 350 پوند يا 159 كيلوگرم را بمدت يك دقيقه، تحت فشار (بار) قرار داده مي شود، پس از يك وقفه، لبة زيرين ستون (ريل) قبل از آزمايش و بعد از آزمايش اندازه گيري مي شود.
هر نردبان كه مقدار اختلافش از جدول زير بيشتر باشد، از سرويس آتش نشاني خارج ميگردد.
طول نردبان اختلاف در اندازه گيري
25 فوت يا كمتر
26 فوت تا 34 فوت
بيش از 35 فوت اينچ
1 اينچ
اينچ
همة نردبان هاي آتش نشاني را بايد به هنگام تحويل گرفتن، سه ماهه، و پس از استفاده در عمليات و ديگر موارد ضروري مورد آزمايش قرار دهيد.
آزمايشات ديگر
در آزمايش هاي زير عمل پريدن روي پله ها براي نردبانهاي چوبي انجام مي گيرد و پريدن روي پله هاي نردبان هاي فلزي جهت آزمايش كردن آنها ضروري نيست. براي پله هاي بالايي نردبان كه نمي توان به روش پريدن بر روي آنها مورد آزمايش قرار گيرند، از يك طناب محكم كه در وسط بالاترين پله، بصورتي كه يك دور روي آن چرخيده دو گره نيم خفت بسته شود. در اين حالت بايد وزن دو نفر روي طناب اعمال و سپس رها شود.
همين آزمايش را بايد براي پله هاي دوم، سوم و پله هاي ديگر كه نمي توان آنها را به روش پريدن آزمايش كرد، انجام دهيد.
در نردبانهاي كشويي بايد آنها را تا حداكثر ارتفاع كه مي توان با آنها كار كرد، باز نماييد و سپس آن را روي ديوار ساختماني تكيه دهيد. فاصله پايه نردبان از ديوار يك ـ چهارم ارتفاع باز شده نردبان در نظر گرفته شود؛ به هر ستون بين دو پله مجاور هم، در مركز قسمت روي هم افتادگي نردبانها يك طناب متصل كنيد. سپس وزن سه نفر را باحداكثر هماهنگي و يكنواختي ممكن به دو رشته طناب اعمال و بعد رها سازيد. در اين موقع نردبان بايد موقعيت طبيعي خود را حفظ و بازيابد.
پس از اين آزمايش يك نفر از نردبان بالا مي رود و به آرامي روي پله ها مي پرد (مانند تصوير زير)، طناب كشش را نيز بايد از طريق اعمال كردن وزن دو نفر آزمايش كرد. نردبان را بدون اينكه باز كنيد، در مقابل يك ديوار يا ساختمان قرار دهيد، سپس وزن دو نفر را به همان شكلي كه براي باز كردن نردبان عمل مي شود، بر روي طناب اعمال كنيد. در اين حالت دو نفر ديگر وزن خود را روي نردبان مي اندازند تا بدينوسيله از حركت آن جلوگيري كنند. قسمت باقيمانده طناب نيز در حاليكه نردبان بطور كامل باز شده است با اعمال وزن دو نفر مانند قبل آزمايش مي گردد.
توجه:
مي توانيد قسمت آخر اين آزمايش را هنگامي كه نردبان جهت آزمايش پريدن روي پلههاي آن كاملاً باز شده است ، به آساني انجام دهيد.
در نردبانهاي كشويي مي بايد به نكات زير توجه خاصي شود:
1ـ قسمت هاي متحرك كاملاً تميز باشند و بطور مناسب روغنكاري شوند.
2ـ طنابهاي كشش بنحو صحيح و مناسب حركت داشته و بصورت آزاد و روان در قرقرة مربوطه حركت نمايند.
3ـ قلابهاي نردبان بنحو صحيح عمل نمايند.
4ـ نگهدارندة طناب كشش ايمن باشد.
توجه :
هنگامي كه نردبانهاي كشويي را روي خودروها قرار مي دهيد، گيره ها و پايه ها و حفاظهاي نصب شده را از نظر محكم بودن و عملكرد صحيح مورد بازديد و كنترل قرار دهيد.
1-7- روشهاي عمليات بر روي نردبان دستي :
معمولاً در حريقها و حوادث استفاده از نردبان دستي لازم مي گردد. بنابراين آتش نشانان بايستي عملياتهايي را كه با نردبان دستي مي توانند انجام دهند بخوبي فرا گيرند و با تمرين و ممارست بر توانايي هاي خود بيفزايند تا در صحنه عمليات واقعي در تاريكي، نور كم، يا تحت تأثير نور چراغ گردان خودرو ها و حالت استرس كاري بتوانند عملياتي كاملاً ايمن و موفق انجام دهند.
1-7-1ـ عمليات بالا رفتن از نردبان:
آتش نشانان بايد هنگامي اقدام به بالا رفتن از نردبان نمايند كه از زاويه صحيح استقرار آن مطمئن باشند. تمرينات بالا رفتن از نردبان ابتدا بايستي به آرامي و موزون انجام شود.
آتش نشانان هنگامي بطور صحيح از نردبان بالا مي روند كه نوسان آن به حداقل برسد؛ براي دسترسي به اين امر ، بالا رونده از نردبان بايد دست راست و پاي راست يا دست چپ و پاي چپ خود در هنگام بالا رفتن ، توأم با هم استفاده نمايد .
بالا رونده از نردبان بايستي پله مناسب روبروي خود را براي بالا رفتن با دست محكم بگيرد به صورتي كه كف دست او رو به پايين باشد و انگشت شست وي به زير پله هاي نردبان برگردانده شود . عامل اصلي صعود از نردبان بايستي در اثر هل دادن ماهيچه هاي پا و نه از طريق كشيدن ماهيچه هاي بازو باشد ( از ماهيچه هاي بازوي دست نيرو نگرفته، بلكه از ماهيچه هاي پا استفاده شود ) .
بالا رونده از نردبان بايستي پاي راست و دست راست خود را با هم بالا ببرد و پله بالاتر را بگيرد و سپس همين عمل را با دست چپ و پاي چپ خود انجام دهد . ضمناً بازوي دست خود را كاملاً باز و مستقيم نگه دارد و بدن خود را از نردبان كمي جدا نگه دارد تا بدنش بر نردبان عمود گردد . اگر استقرار نردبان با زاويه اي بيشتر از 75 درجه باشد ، به منظور جلوگيري از جدا شدن نردبان از ساختمان ، نبايستي خود را از نردبان زياد دور نگه دارد و بالعكس ، اگر نردبان داراي زاويه اي كمتر از 75 درجه است بايد زانوها و بازوهاي خود را خم نموده و با مراقبت كامل عمل بالا رفتن را انجام دهد تا باعث غلتيدن ( سُر خوردن ) نردبان نگردد.
چنانچه محل استقرار سر نردبان به يك پنجره عريض يا دريچه ورودي است آتش نشانان بايد نردبان را به يك سمت پنجره يا دريچه تكيه دهند و در حدود سه پله از نردبان در بالاي پنجره قرار گيرد. اين عمل باعث مي شود كه جاي كافي براي ورود و خروج به پنجره يا دريچه تأمين شود و دستگيره اي مناسب براي نفراتي كه عمليات حمل مصدوم بر روي نردبان و يا قصد ورود به ساختمان را دارند فراهم گردد. همچنين محل عبور امني براي گذراندن لوله هاي آب تأمين شود تا تراشه هاي شيشه باعث بريدگي يا سوراخ شدن لوله نگردد .
در صورتي كه عرض درچه يا پنجره كم باشد ، آتش نشانان بايستي نردبان را زير دريچه و يا در يك سمت آن زير دريچه قرار دهند تا جاي كافي جهت ورود و خروج به پنجره يا دريچه را داشته باشند . هنگاميكه يك آتشنشان روي نردبان قرار مي گيرد تا از آن
بالا رود ، نفر ديگري بايد در پاشنه نردبان از نردبان مراقبت نمايد ، در واقع نفر كمك بايستي يك پاي خود را روي اولين پله نردبان و يا ميله جك نگهدارنده ( در نردبان هاي
5/13 متري ) قرار داده و پاي ديگرش را بر روي زمين محكم نموده و دو ستون نردبان را با دستهايش محكم فشار دهد ( نگه دارد ) تا نوسان نردبان به حداقل برسد و ايمني نفر بالارونده از نظر سُر خوردن نردبان تأمين شود.
1-7-2- نكات ايمني بالا رفتن از نردبان :
بالا رونده از نردبان بايستي به نكات ذيل توجه كند تا دچار جراحات و صدمات فيزيكي نگردد.
الف ) گودي كف پايش را روي پله قرار دهد تا سرنخورد ( نه پنجه ونه پاشنه) .
ب ) پله ها (نه ستونها) را با دست بگيرد.
ج ) به اخطار نفري كه پاشنه نردبان را نگه داشته است توجه نمايد.
د ) سعي كند كه به پايين نگاه نكند.
ه ) وقتي به پله هم سطح لبه پنجره مي رسد از گرفتن لبه هاي پنجره خودداري كند و از پله ها و ستونهاي نردبان جهت تكيه گاه استفاده نمايد.
و ) قبل از اينكه از طريق نردبان وارد صحنه عمليات شود بايد در حاليكه آخرين پله نردبان يا ستون آن را با دست محكم نگه داشته است با يك پايش از محكم بودن محل دخول اطمينان حاصل نمايد.
1-7-3- اخطارهاي ايمني
نفري كه پاشنه نردبان را نگه مي دارد موظف است در موارد زير اخطارهاي لازم را با صداي رسا به كسي كه از نردبان بالا يا پايين مي رود اعلام نمايد.
الف : پا بيرون
ب : پاتو
ج : شمارش معكوس
د : پاسخ مناسب به بالا رونده، وقتي كه اعلام آمادگي مي خواهد.
1-7-4- عمليات پايين رفتن از نردبان دستي
ـ اگر نردبان به لبه سمت راست پنجره متكي است بايستي با دست چپ خود طوري پله اول نردبان را بگيرد كه كف دست او زير پله و رو به بالا باشد و با انگشتانش پله نردبان را بگيرد.
ـ اگر نردبان به لبه سمت چپ پنجره متكي است بايستي با دست راست خود عمليات مزبور را انجام دهد.
ـ بعد از گرفتن اولين پله توسط دست آتش نشان بايد به طوري بدن خود را بچرخاند كه ابتدا پاي مخالف دستش (كه نردبان را گرفته است) ، روي پله نردبان قرار گيرد و فوراً با دست ديگرش پله اول نردبان را بگيرد.
ـ با گذاشتن پاي دوم خود روي پله و استقرار كامل بدن او روي نردبان، اقدام به پايين رفتن نمايد.
ـ پايين رفتن از نردبان نيز بايد توسط پاي راست و دست راست يا پاي چپ و دست چپ بطور توأم انجام گيرد.
ـ هنگام پايين رفتن فقط جلو را نگاه كند.
ـ هنگام پايين رفتن، پله هاي نردبان را با دستانش بگيرد (هرگز ستون رانگيرد).
ـ به اخطارهاي نفري كه پاشنه نردبان را نگه مي دارد توجه كند.
ـ هرگز دو پله را با هم پايين نيايد.
1-7-5- قفل كردن پا بر روي نردبان
اغلب اوقات آتشنشانان به هنگام كار كردن بر روي نردبان نياز دارند كه دستهايشان آزاد باشد تا بتوانند سرلوله آب را كنترل نمايند تا عمليات اطفا را انجام دهند و يا نردبان قلابدار را در جاي مربوطه ايمن نمايند. جهت حصول به اين شرايط بايستي در وهله اول پاي خود را بر روي نردبان قفل نمايند.
براي انجام چنين كاري آتشنشانان بايد پله مناسب كار را انتخاب نموده و طوري روي نردبان مستقر شوند كه دو دست و دو پايش هر كدام جداگانه بر روي يك پله از نردبان قرار گيرد.
سپس يك پايش را دو پله بالاتر برده و از ميان پله هاي زيرين آن عبور دهد و پاي خود را از ميان پلههاي مذكور بگذراند طوري كه تا مچ پايش از بين پله ها بيرون آيد و با پشت رانش روي پله بالايي بنشيند. آنگاه كف پاي ديگرش را روي پله زيرين بگذارد، براي راحتي در نشستن مي تواند مچ پايش را نيز برگرداند بطوري كه انگشتان پايش هم جهت با بدنش باشد.
پس از استقرار كامل بر روي نردبان، مي تواند دستانش را آزاد نمايد و امور محوله را انجام دهد.
اگر لازم است كه از قسمت راست بدن خود استفاده نمايد بالطبع بايستي پاي چپ خود را قفل نمايد و بالعكس، چنانچه لازم است از قسمت چپ بدن خود استفاده نمايد بايستي پاي راست خود را قفل نمايد.
1-8- روشهاي حمل و نقل نردبان
حمل نردبان روشهاي مختلفي دارد مانند حمل دو نفره، حمل سه نفره، حمل چهار نفره و غيره، كه بستگي به موقعيت زمان و مكان و امكانات بكار مي رود، در اينجا انواع حمل دو نفره را بررسي مي كنيم.
1-8-1- حمل روي دوش :
نردبان را هميشه بايد روي قسمتي از آن كه پهنتر است بر زمين قرار داد. براي حمل، دو نفر در يك طرف نردبان كه روي زمين است پشت سر هم طوري قرار مي گيرند كه ستون نردبان با پاي راست آنها مماس باشد. فرمانده نردبان در قسمت پله دوم از پاشنه نردبان و نفر كمك او در قسمت پله دوم از سرنردبان قرار مي گيرد.
براي انجام هماهنگ در عمليات حمل بين دو نفر حمل كننده، فرمانده نردبان فرمانهاي زير را با صداي رسا صادر مي كند.
فرمان 1 :
گرفتن ستون نردبان با دست راست بطوريكه هماهنگ توسط دو نفر حمل كننده و بالا آوردن آن تا حد مماس با پاي حمل كنندگان انجام مي شود.
فرمان 2 :
بالا آوردن نردبان تا حد سينه توسط دست راست و گرفتن ستون نردبان با دست چپ صورت مي گيرد.
فرمان 3:
دو نفر دست راست خود را آزاد نموده واز درون پله هاي نردبان ( بين پله دوم و سوم) گذرانده و ستون نردبان را روي دوش خود قرار مي دهند.
سپس فرمانده نردبان با دست راست زير ستون پايين نردبان را گرفته و با دست چپ خود ستون بالايي نردبان را طوري مي گيرد كه دستش كاملاً بطرف جلو باز شود. (نفر دوم نيز مي تواند به همين روش عمل نمايد) يا اينكه نفر دوم دست راست خود را از ميان پله هاي دوم و سوم سر نردبان گذرانده، پله جلويي خود را گرفته و با دست چپ خود ستون بالايي نردبان را محكم مي گيرد.
فرمان 4 : (حركت)
پس از انجام فرمانهاي قبل، فرمانده نردبان براي اطمينان از آماده بودن نفر كمك خود بدون اينكه او را نگاه كند فرمان « آماده » را صادر مي كند؛ نفر كمك چنانچه آماده حركت باشد با پاسخ « حركت » آمادگي خود را جهت حركت و انتقال نردبان اعلام مي كند. آنگاه دو نفر با هماهنگي و سرعت يكسان، نردبان را بطرف محل عمليات حمل مي نمايند.
1-8-2- حمل چسبيده به مفصل ران:
در اين روش نردبان از طرف راست بدن با مفصل ران مماس مي گردد. براي انجام اين مرحله، با توجه به نحوه قرار گرفتن نفرات حمل كننده در كنارنردبان، فرامين زير توسط فرمانده نردبان صادر مي گردد.
فرمان 1: ابتدا گرفتن ستون نردبان با دست راست بصورت هماهنگ جهت حمل آن توسط دو نفر و سپس تا حد مماس با پاي حمل كنندگان بالا آورده مي شود.
فرمان 2: نردبان تا حد سينه توسط دست راست بالا آورده مي شود و سپس ستون نردبان با دست چپ گرفته مي شود.
فرمان 3: نفرات حمل كننده دستهاي خود را از نردبان جدا كرده و به ترتيب فرمانده نردبان پله دوم از سمت پاشنه نردبان و كمك او پله دوم از سر نردبان را محكم مي گيرند، در حاليكه نردبان با بدن آنها مماس است. سپس با فرمان «آماده» از طرف فرمانده نردبان و پاسخ «حركت» از جانب كمك او، دو نفر با هماهنگي و سرعت يكسان نردبان را بطرف محل عمليات حمل مي نمايند.
1-8-3- حمل در امتداد دست :
در اين روش نردبان از طرف راست بدن با ران حمل كنندگان مماس مي گردد. براي انجام اين مرحله، فرامين زير توسط فرمانده نردبان صادر مي گردد.
فرمان 1: ابتدا ستون نردبان با دست راست بطور هماهنگ توسط دو نفر حمل كننده گرفته و سپس تا حد مماس با پاي حمل كنندگان بالا آورده مي شود.
فرمان 2: نردبان تا حدي كه بازوان دست دو نفر كاملاً راست و عمود باشد و همچنين با ران آنها مماس باشد بالا آورده مي شود.
پس از اجراي فرمان 2 با صدور فرمان « آماده » از طرف فرمانده نردبان و پاسخ «حركت» از جانب كمك او، دو نفر با هماهنگي و سرعت يكسان، نردبان را بطرف محل عمليات حمل مي نمايند.
1-9 ـ روشهاي حمل مصدوم با استفاده از نردبان :
در شرايطي آتشنشانان مجبورند كه مصدوم يا مصدومين را به روش حمل روي دوش حمل كرده و از نردبان پايين آورند .
با توجه به اينكه تعداد نفراتي كه در يك زمان بطور توأم مي توانند بر روي نردبان كار كنند بستگي به اين دارد كه تا چه حد نكات ايمني را رعايت كنند، توصيه مي شود كه باتوجه به وزني كه نردبان از نظر استاندارد قادر به تحمل آن است بر آن سنگيني وارد كنند.
در روش تجربي با توجه به رعايت اصول ايمني، معمولاً براي هر 10 فوت (3متر) نردبان يك نفر مي تواند روي آن قرار گيرد. حتي ممكن است در يك حالت اضطرار و اورژانس، دو يا بيشتر از دو نفر روي يك نقطه از نردبان نيز قرار گيرند.
فرد آتش نشاني كه مسئول است مصدومي را از طريق نردبان پايين آورد بايد توانايي و مهارت اينكار را داشته باشد و بتواند وزن مصدوم را تحمل نمايد. سپس به آرامي و با رعايت نكات ايمني، ضمن توجه به اخطارهاي نفري كه پاشنه نردبان را نگه مي دارد، مصدوم را پايين آورد. آتش نشانان مي توانند مصدوم را روي نردبان خوابانده و او را با طناب كاملاً مهار نموده و نردبان را بوسيله طناب و كارابين از طريق كارگاه عملياتي كه ايجاد مي نمايند به پايين بفرستند.
فصل 2 : توانايي عمليات با نردبان دستي
2-1- حمل انواع نردبان دستي به محل حريق و حادثه
حمل نردبانها بر روي خودروهاي آتش نشاني با توجه به نيازهاي سازمان و نوع وسيله نقليه، نوع نردبان و تدابير كارخانه هاي سازنده و شرايط محيطي متفاوت مي باشد.
محل قرار گرفتن نردبان در اكثر خودروهاي حريق مشخص مي باشد. اگرچه استاندارد خاصي در اين باره وجود ندارد، نردبانهاي كشويي در خودروهاي پمپ دار آتش نشاني معمولاً روي سقف وسيله نقليه يا دركنار وسيله نقليه روي يك سطح صاف نصب ميشوند.
آتش نشانان قبل از اينكه اقدام به برداشتن نردبان از روي خودرو نمايند، بايستي اطلاعات لازم در خصوص سئوالات زير را بدانند.
ـ نردبان در سمت چپ يا راست وسيله نقليه قرار دارد؟
ـ پاشنه نردبان در سمت جلو و يا عقب وسيله نقليه است؟
نردبان در محل خود روي خودرو و يا كنار خودرو چگونه محكم مي گردد؟
2-2- استقرار نردبان در شرايط مختلف و حركت بر روي نردبان با تجهيزات :
بعد از انتقال نردبان به محل و علم كردن آن، نردبان بايد در زاويه اي از سطح افقي قرار گيرد كه ايمن باشد و براحتي بتوان از آن بالا رفت.
فاصله پاي نردبان با زاويه صحيح استقرار آن تعيين مي شود، تجربيات و آزمايشات نشان داده اند كه اين زاويه بايد در حدود 75 درجه از سطح افق باشد.
اگر نردبان با زاويه بازتري از ساختمان قرار گيرد (بزرگتر از 75 درجه ) استحكام آن كاهش مي يابد و هنگام بالا رفتن از نردبان، ممكن است نردبان از ساختمان جدا شود.
چنانچه نردبان با زاويه تندتري از ساختمان قرار گيرد ( كمتر از 75 درجه ) ممكن است فشار زيادي وارد شود و نردبان بشكند.
در زاويه 75 درجه استحكام نردبان مناسب بوده و ايمني فشار روي آن تضمين مي شود و براحتي مي توان از آن بالا رفت. اين زاويه اجازه مي دهد كه بالا رونده از نردبان بتواند، روي پله نردبان بطور عمود بايستد و از نردبان بالارود.
روش اجرايي تمرينات در فصل قبل ارائه شده است لازم است آن روشها را در تيم هاي دو نفره به مرحله اجرا در آوريد.
2-3- عمليات با نردبان در شرايط مختلف ( دسترسي، پل، حمايت):
از نردبان در حوادث مختف نيز مي توان استفاده كرد. بطور كلي اگر مقدار توانايي و حداكثر و حداقل توان نردبان را بدانيد مي توانيد در عملياتهاي مختلف از آن بهره گرفته، بطوري كه در عمليات دسترسي براي رسيدن به مكانهايي كه چه از حيث ارتفاع يا در گودي ها قابل دسترسي نيست و يا بالاي شيروانيها يا بعضي از فرورفتگيها مانند دره و غيره، بهترين استفاده را نمود.
ديگر كاربرد نردبان دستي ايجاد پل بين دو محل ، چه در ارتفاع و چه در سطح و يا در چاههايي كه ريزش چاه دارند، بخصوص دهانه چاه هاي آشپزخانه كه فروكش مي كند؛ به منظور ايجاد محيطي امن براي آتش نشانان كه در حال عمليات هستند و يا ايجاد كارگاه مناسب جهت پايين آمدن يا بالا رفتن و غيره مي تواند كاربرد داشته باشد.
در خصوص حمايت نيز مي توان به اين نكات توجه كرد كه در مواردي كه ساختمانها در حال ريزش مي باشند، قرار دادن نردبان زير ستونها و ديوارها و يا سقفها مي تواند كمك قابل توجهي بنمايد.
2-4- جمع آوري و نصب روي خودرو:
نردباني كه به ديوار يا پنجره تكيه داشته را جدا كرده و بصورت عمود قرار داده، سپس هر دو نفر با گودي پاي راست (يا چپ) خود پايه هاي نردبان را محكم گرفته، روبروي هم از دو طرف، نردبان را مهار مي نمايند. به دستور فرمانده نردبان، طناب را باز نموده و با بالا بردن مقداري از نردبان توسط طناب، نفر كمك نردبان قلابها را آزاد كرده و شروع به پايين آوردن قسمت متحرك نردبان مي نمايد تا بطور كامل جمع گردد.
سپس نردبان را با طناب اضافي بصورت مناسب بسته و يك نفر روي پله اول نشسته، پله ديگر نردبان را گرفته و نفر ديگر شروع به عقب رفتن نموده، بطوري كه دست به دست پلهها را رفته تا به ابتداي نردبان برسد .
البته در اين حالت به تذكرات و هشدارهاي نفري كه پشت سر او را مي بيند توجه نموده ، تا دچار حادثه نگردد. در ادامه نردبان را روي زمين قرار مي دهند (بطرف پهناي آن و با شماره)، بطوري كه نردبان را روي پهلو نگه داشته و بعد با فرمان فرمانده، نردبان را تا پهلو نگه داشته و دست راست را داخل نردبان مي برند، سپس پله دوم و يكي مانده به آخر را گرفته و بطرف ماشين حركت مي كنند.
براي استقرار آن روي خودرو، وقتي نردبان به نزديكي خودرو رسيد، هر دو نفر دستها را از داخل نردبان بيرون آورده و نفري كه بايد نردبان را گرفته، دو ستون را در دو دست خود قرار مي دهد و نفر ديگر نيز نردبان را گرفته و بطرف بالاي خودرو هدايت مي كند. سپس با حركت و عوض كردن دست، پله به پله حركت مي كند تا سرنردبان روي خودرو برسد، بعد از اين مرحله، خود شخص نردبان را رها كرده، از پله خودرو بالا رفته و با دست و كمك نفر ديگر، نردبان را بطرف محل استقرار روي خودرو مي كشد. سپس با بست هاي موجود نردبان را محكم مي بندد.
تمرينات نردبان (تمرين شماره 1)
مستقر كردن يا برپا كردن نردبان
تعداد افراد : سه نفر
شروع : شماره 1 دستور شروع كار جهت لغزاندن و پايين آوردن نردبان را مي دهد. افراد از خودرو پياده مي شوند. شماره 1 و يا شماره 3 گيره هاي نگهدارنده نردبان را آزاد مي كند.
پس از آزاد شدن آن، شماره 1 لغزاندن نردبان را با فرمان «سربده» اعلام مي نمايد.
شماره 3 قسمت پايين نردبان را مي گيرد و به كمك شماره هاي 1 و 2 در قسمت پشت خودرو، آن را بطرف عقب پايين مي دهند. تا اينكه سر نردبان در حدود دو پله از قسمت بالاي آن در حائل مربوطه قرار داشته باشد. سپس شماره هاي 1 و 2 نردبان را بطور كامل از روي خودرو بلند و جدا مي سازند.
فاصله پاي نردبان
شماره هاي 1 و 2 قسمت سر و شماره 3 از قسمت پايه، نردبان را به محل مورد نظر حمل نموده، با زاويه اي صحيح در مقابل ساختمان قرار مي دهند، بطوري كه پاشنه آن در حدود يك چهارم ارتفاع كاركرد نردبان در آن محل از پاي ساختمان يا ديوار فاصله داشته باشد. وقتي كه پاية نردبان روي زمين مستقر مي شود، بايد مطمئن شويد كه طرف صحيح نردبان در قسمت رو و بالا قرار گرفته است.
شماره 3 پاهاي خود را روي پلة اول قرار داده، با دستانش پلة بالاتري را گرفته و به سمت خود مي كشد. شماره 1 بالا آوردن نردبان را اعلام مي نمايد، شماره هاي 1 و 2 از طريق حركت كردن از قسمت زير نردبان در كنار يكديگر، آن را به حالت عمودي بالا ميآورند، در حاليكه دستهايشان كاملاً باز و كشيده است.
شماره 1 بازكردن نردبان را اعلام مي كند، شماره 3 از طريق كشيدن طناب، نردبان را تا ارتفاع مورد لزوم باز مي كند. شماره 1 كافي بودن ارتفاع نردبان را اعلام و شماره 3 گيرههاي مربوطه را درگير مي نمايد و سپس انتهاي طناب را نيز به پلهها بسته و مهار ميكند. هنگامي كه نردبان در حال باز شدن است، شماره هاي 1و2 آن را ثابت نگه ميدارند؛ سپس آن را با دقت و احتياط روي پنجره يا روي ديوار ساختمان قرار داده، فاصلة پاية آن را نيز تنظيم مي نمايند تا زاويه اي مناسب و ايمن جهت كاركردن تشكيل شود.
«جمع آوري »
شماره هاي 1 ، 2 و 3 موقعيت هاي قبلي خود را در قسمت پايه نردبان گرفته و نردبان را به حالت عمودي نگه مي دارند. شماره 1 فرمان «جمع كردن» را اعلام مي نمايد، شماره 3 از طريق كشش طناب ، نردبان باز شو را كمي بالا مي دهد تا ابتدا گيرهها را آزاد نموده، سپس نردبان را جمع مي كند. شماره 1 مطمئن مي شود كه گيرهها روي پلة انتهايي يا دومين پله درگير شده اند. شماره 3 پس از بستن طناب به پله هاي مناسب هر دو پاي خود را روي پلة آخر قرار داده و با گرفتن پلة بالاتري با دستانش و انداختن وزن خود به سمت عقب، نردبان را نيز به سمت عقب مي كشد، در حاليكه شماره هاي 1 و 2 از طريق حركت كردن در قسمت زير نردبان ، سر آن را به سمت پايين مي آورند. افراد نردبان را حمل نموده و آن را روي خودرو سوار مي كنند. شماره 3 پس از بستن و ايمن نمودن قلاب هاي مربوطه، لغزش و حركت نكردن آن را آزمايش مي كند. سپس افراد سوار خودرو مي شوند و شماره 1 گزارش مي دهد.
مستقر كردن نردبان : (تمرين شماره 2)
تعداد افراد: چهار نفر
شروع: شماره 1 دستور شروع كار جهت سردادن و پايين آوردن نردبان را مي دهد. افراد پياده مي شوند. شماره 1 و با شماره 3 گيره هاي نگهدارنده نردبان را آزاد مي كنند؛ پس از آزاد كردن
نردبان هاي دستي يا نردبان هايي كه توسط خود آتش نشانان به محل حريق و حادثه حمل مي گردند از تجهيزات مهم تيم هاي آتش نشاني هستند. لذا آگاهي داشتن از ساختار و نحوه استفاده از آنها بسيار حائز اهميت است. در اكثر سازمان ها و تيم هاي آتش نشاني ايران از نردبان هاي سقفي و قلاب دار استفاده نمي شود و بيشتر از نردبان هاي كشويي كه از يك قسمت نردبان اصلي و يك قسمت ديگر بصورت كشويي اضافه شده ، استفاده مي گردد.
قسمت هاي كشويي معمولاً با استفاده از كشيدن طناب حركت نموده و در امتداد نردبان اصلي و بسمت بالا باز مي شوند. نكته مهم و اصلي در مورد نردبان ها اين است كه آتش نشانان بتوانند در وضعيت هاي مختلف، به نحو مطلوب، با سرعت و ايمني از آنها استفاده نمايند. بطور مثال، بتوانند در كوچه هاي باريك و يا روي ديوارها و يا زير طاق ها و . . . از آنها استفاده نمايند ،زيرا در اين اماكن بكارگيري نردبان هاي گردان يا بالابرهاي هيدروليكي امكان پذير نمي باشد. آتش نشانان بايد بتوانند اينگونه نردبانها يا نردبان هاي كوچكتر را در بسياري از موارد از قبيل ، پل زدن بين دو قسمت در داخل و يا خارج ساختمان و يا جايگزين نمودن پله هاي از بين رفته و يا جهت پايين رفتن به زيرزمين ها و يا بعنوان برانكارد بكار ببرند.
فصل 1ـ شناخت نردبان هاي دستي و كاربرد آنها
1-1- انواع نردبان ها:
1-1-1ـ نردبان هاي كشويي
الف ـ نردبان هاي كشويي كوتاه
اين نردبان ها داراي دو يا سه تكه كشويي متحرك است كه بيشتر از جنس آلياژي از آلومينيوم ساخته شده اند. وقتي كه اين نردبان ها كاملاً باز مي شوند، طولي بين 5/5 تا 7/6 متر دارند و وزن آنها بيشتر از 6/24 كيلوگرم نيست . فاصله پله هاي آنها بين 280 تا 305 ميلميتر است.
نردبانها طوري طراحي و ساخته مي شوند كه بتوانند در شرايط و حالات مختلف استحكام لازم را داشته باشد بطور مثال بيش از حد خم نشوند.
ب ـ نردبان هاي كشويي 9 متري
مدت زمان زيادي است كه آتش نشانان اين نوع نردبان ها رابكار مي برند.
نكات كلي در مورد اينگونه نردبان ها به قرار زير است:
ـ وقتي كه روي ديوار قرار مي گيرند، با رفتن فرد بر روي آنها خم نشده و لمبر ندهد.
ـ عرض قسمت كشويي واقع در داخل قسمت اصلي نردبان كمتر از 300 ميلي متر نيست.
ـ قسمت كشويي نردبان بوسيله نفر از طريق كشيدن طنابي كه بر روي آنها حركت مي كند براحتي باز شود.
ـ قطعات ايمني از قبيل پين ايمني و كفشك هاي نگهدارنده بر روي نردبان اصلي وجود دارد.
ـ وزن آنها از 56 كيلوگرم كمتر است .
در نردبان هاي فلزي، بطور معمول قسمتهاي مختلف آنها توسط پرچ به يكديگر متصل شده اند كه فلز بكاررفته نيز آلياژي از آلومينيوم است. سطوح پله هاي آن شياردار بوده، تا از سُر خوردن افراد جلوگيري شود. قسمت كشويي آنها بر روي غلطكهايي در داخل ريلها حركت مي كند كه پين هاي فشاري يا كفشك ها بطور خودكار قسمت متحرك را قفل و ثابت نمايد. طنابي جهت كشيدن و باز كردن قسمت كشويي نردبان بكار رفته است كه مقاوم در مقابل پوسيدگي است و قطر آن16 ميلي متر مي باشد.
بالاي نردبان در قسمت سر نردبان چرخهايي وجود دارد كه بتوان براحتي آن را بر روي ديوار حركت داد.
ج ـ نردبان هاي 5/10 متري
اين نردبان ها نير مشخصات نردبان قبلي را دارد. وزن آنها نبايد از 5/63 كيلوگرم بيشتر باشد.
د ـ نردبان 5/13 متري
اين نوع نردبان در سازمان هاي آتش نشاني ايران كاربرد ندارد.
تفاوت اصلي آن با نردبان هاي مذكور آن است كه آنها يك قسمت اصلي و دو قسمت كشويي دارند . عرض باريكترين قسمت آن از 305 ميليمتر كمتر نمي باشد و داراي پينهاي چرخان است كه بر روي قسمت اصلي نردبان نصب شده اند.
اين نوع نردبان ها داراي پايه هاي قابل تنظيم و پايه هاي جانبي هستند كه بر روي زمين قرار مي گيرند.
1-1-2- نردبان هاي سقفي
اين نوع نردبان سبك و قوي مي باشد و براحتي توسط يك نفر جابجا مي شود. قلابي كه در قسمت بالاي آن تعبيه شده است به هنگام بكارگيري بر روي ستونهاي اصلي تكيه داده ميشوند . ستون آنها بصورت يك تكه و طول آن كمتر از 5/4 متر نمي باشد. در صورتي كه طول ستون از 4/5 متر بيشتر باشد دو تكه ساخته مي شوند. وزن آنها براي ستون هاي يك تكه حداكثر 16 كيلوگرم و براي ستون هاي دو تكه 18 كيلوگرم مي باشد.
1-1-3- نردبان هاي قلاب دار
كار اين نوع نردبان ها با نردبانهاي ديگر كاملاً متفاوت است . قلابهاي اين نوع نردبان در جايي مثل جلوي پنجره قرار گرفته و نردبان بطور معلق در هوا مي ماند بطوري كه نفر بتواند بدون كمك ديگران از آن بالا و پايين برود.
وزن آنها بيشتر از 2/13 كيلوگرم نبوده و طول آنها 1/4 متر است.
1-2- قطعات ثابت و متحرك
قطعات ثابت :
آن قسمتهايي مي باشند كه بدون حركت بوده و قطعات متحرك روي آنها بازي مي كنند. مثلاً ميخها يا پرچ هاي ستون اصلي يا ستون اولي كه ستون دوم يا كشويي بوسيله طناب روي آن حركت مي كند و قرقره پله ها كه بر روي ستون نصب شده است.
قسمتهاي متحرك نردبان:
همان ستون دومي يا قطعه كوچكتر نردبان مي باشد كه روي ستون اصلي بالا و پايين مي رود و همچنين كفشكها كه در جاي خود بالا و پايين مي روند و باعث قفل شدن نردبان مي شوند.
1-3- ايمني نردبان
نردبان هاي كشويي بايد داراي نكات ايمني بشرح ذيل باشند:
الف ـ استحكام نردبان ـ يعني اينكه ستون ها و پله ها داراي استحكام زيادي در برابر وزن در شرايط مختف دارا باشند و در برابر ضربه نيز مقاوم باشند و همچنين اين شرايط رادر مدت هاي طولاني حفظ نمايند.
مقدار مقاومت و ايستايي نردبان در قسمت بعدي كه مربوط به سرويس و نگهداري آنها مي باشد توضيح داده خواهد شد.
ب ـ مورد ايمني رعايت شده در اين نردبانها، شيار دار بودن سطوح پله هاي آنها مي باشند، تا بدين ترتيب از سر خوردن افراد به هنگام بالا يا پايين رفتن جلوگيري شود.
ج ـ وجود قطعاتي از قبيل پين ايمني و كفشك هاي قفل شونده بر روي نردبان از نكات اصلي مي باشد. بدين ترتيب كفشك ها طوري عمل مي كنند كه پس از باز شدن كشويي روي نردبان اصلي ، آن را قفل نموده و كشويي به جاي اوليه خود بر نمي گردد.
د ـ استفاده از طناب جهت كشيدن و باز كردن قسمت كشويي نردبان نيز مي تواند بعنوان يك نكته ايمني در نظر گرفته شود، زيرا با استفاده از طناب، باز كردن كشويي روي نردبان راحت تر و ايمن تر است. ثانياً وقتي كه نردبان به حد كافي باز شد، با بستن و محكم كردن آن روي ستون نردبان ، مي توان آن را بعنوان يك ضامن محسوب نمود.
نكات ايمني درهنگام استفاده از نردبان :
موارد ذكر شده به منظور تأمين حداكثر ايمني در هنگام عمليات بانردبان بايد رعايت گردد.
1ـ تمام پرسنل حتماً از كلاه ايمني استفاده كنند.
2ـ به هنگام استقرار نردبان تا حدي كه شرايط اجازه مي دهد آن را در سمت راست پنجره ياهر ورودي ديگر و حتي الامكان سه پله بالاتر از لبة پنجره ياورودي مستقر نماييد.
3ـ وقتي نردبان به اندازه كافي باز و در محل مستقر گرديد ، گيرههاي آن را بطور مناسب با پله هاي هم رديف درگير كنيد وقبل از اينكه هر اقدامي جهت بالا رفتن يا پايين آمدن از آن صورت گيرد، پاشنه نردبان را بطور صحيح با پا نگه داشته و كنترل نماييد.
4ـ هنگام بالا رفتن يا پايين آمدن از نردبان گودي كف پا روي پله قرار گيرد و دستها بايد حالتي تقريباً مستقيم داشته باشد بطوري كه بدن از نردبان دور نگه داشته شود و دستها پلة نردبان رابطور كامل بگيرند، بصورتي كه انگشت شست در زير پله قرار داده شود.
در اين حالت هميشه سر بصورت مستقيم قرار مي گيرد اما هم زمان توجهاتي به بالا و پايين بدون حركت سر داشته باشيد.
ستونهاي نردبان را فقط هنگامي كه نردبان به حالت پل در يك زاويه كوتاه مستقر شده باشد و يا وقتي كه عمليات نجات حمل مصدوم انجام مي گيرد مي بايد بجاي پله ها با دست گرفته شود. در هر صورت به هنگام پايين آمدن از نردبان، نفر نگهدارنده بايد همزمان با قرار گرفتن پاي نفر روي پله ها، شمارش معكوس را در پله هاي انتهايي نردبان اعلام و او را متوجه نمايد.
5ـ به هنگام حركت و بالا رفتن از روي نردبان به سوي پنجره ، قبل از اينكه پاي بيروني خود را از روي نردبان برداريد، مي بايد به اندازه هم سطح كف پنجره و يا يك پله بالاتر از آن بالا آمده باشيد؛ بدين ترتيب از پاي چپ براي ورود به سمت چپ و از پاي راست براي ورود به سمت راست استفاده كنيد. در ضمن قبل از فرود و پياده شدن از روي نردبان با يكي از پاهاي خود با زدن ضربه به كف محل ورود، آن را آزمايش نموده، تا در هنگام ورود در اثر فشار و وزن بدن دچار سقوط نشويد.
6ـ هنگام خارج شدن از پنجره و رفتن روي نردبان مستقر شده در سمت راست پنجره ، را گرفته و يكي از پله هاي در دسترس را از پشت بطوريكه و زير پله با كف دست چپ گرفته شود، سپس پاي راست خود را روي پله اي بالاتر از آستانه پنجره قرار دهيد و بطور همزمان با دست راست نيز قسمت روي پلة ديگري را بگيريد، تا اينكه دست چپ را حركت داده و پلة مناسب و در دسترس را بگيرد. در هيچ لحظهاي نبايد هر دو دست با هم از نردبان جدا شوند .
7ـ هنگام حركت كردن از يك نردبان به نردبان ديگري، چه در حالت بالا رفتن و يا پايين آمدن ، هميشه ابتدا بايد پاي نزديكتر را روي نردبان قرار داده، سپس دست نزديكتر به آن و بدنبال آن دست ديگر و بعد پاي ديگر روي نردبان قرار مي گيرد.
8ـ ممكن است كه هميشه امكان ايستادن روي آستانه پنجره (جهت حمل كردن نفر مصدوم به پايين) به علت كوتاه بودن ارتفاع خروجي پنجره و يا به دليل نبودن امكانات و وسايل مناسب مانند پله هاي دسترسي بمنظور حمل مصدوم به پايين فراهم نباشد، در چنين شرايطي روش حمل مصدوم بر روي شانه بشرح ذيل انجام مي گيرد:
جهت پايين آوردن مصدوم، بايد آن را در يك حالت عادي روي عرض شانه قرار دهيد.
ابتدا با دست يكي از پله هاي مناسب و در دسترس را از قسمت زير گرفته، سپس يكي از پاها روي آستانه پنجره و پاي ديگر روي پلة نردبان قرار مي گيرد بطوري كه بدن رو به ستون و نزديك به آن باشد.
سپس پاي بيروني را روي پله اي مناسب در زير آستانه پنجره قرار دهيد و پله اي مناسب و در دسترس در سطحي بالاتر از آستانه پنجره نيز بطور مداوم با دست بيروني گرفته ميشود.
حالت حركت بدن بايد تا حد ممكن به نردبان كاملاً نزديك باشد. سپس پاي بيروني را روي پله پايين انتقال دهيد و در همان لحظه از طريق كشش پاي بيروني به سمت بالا وزن بدن را روي آن منتقل نموده، سپس دست و پاي سمت داخل روي نردبان قرار مي گيرند.
قبل از اينكه حركت به پايين آغاز گردد، بايد هر دو دست روي يك پله و هر دو پا نيز روي پله اي در پايين تر قرار داشته باشد.
9ـ هنگام بالا رفتن يا پايين آمدن، بخصوص در حمل به پايين، بايد دستها و پاها را بصورتي هماهنگ حركت دهيد، يعني دست راست، پاي راست؛ دست چپ، پاي چپ و به همين ترتيب .
10ـ در هنگام پايين آمدن از محلي كه نردبانها روي هم قرار گرفته است، براساس نوع نردبان بايد هشدارهاي «پاتو» يا « پا بيرون» اعلام گردد.
11ـ در حركت پايين آمدن ، در جايي كه پاهاي نفر روي پلة بالايي كفشك ها برسد، هشدار «كفشك» اعلام شود.
12ـ هنگام كار كردن روي نردبان به لحاظ بكارگيري و استفاده از دو دست، بايد هميشه عمل «قفل كردن » پا روي نردبان انجام شود. بخصوص در زمان كاركردن با سرلوله، قبل از اينكه اعلام « باز كردن آب » صادر شود.
13ـ در صورتي كه رعايت شرايط و احتياطهاي خاصي مربوط به شرايط آب و هوا، ضروري باشد، لازم است كه فرمانده عمليات يا مربي مربوطه آنها را پيش بيني و دستورات مقتضي را صادر نمايد.
14ـ قبل از قراردادن پاشنه نردبان روي زمين و بالا آمدن آن بحالت عمودي مطمئن شويد كه سمت صحيح نردبان در قسمت بالا و رو قرار گرفته است و سپس پايه هاي نردبان در محل بطور محكم مستقر مي شوند.
15ـ نردبان وقتي در فاصلة مناسب قرار مي گيرد كه فاصلة پاية آن از كنار ساختمان در حدود يك ـ چهارم ارتفاع نردبان باز شده باشد.
16ـ قبل از بازكردن نردبان، دقت كنيد كه پايه هاي آن بصورت محكم و ثابت استقرار يافته باشند.
17ـ در حاليكه نردبان در حالت باز شدن يا جمع شدن قرار گيرد. (3 نفره) ، بايد با دست نزديكتر به ساختمان تا حد دسترس بالاي نردبان و با دست ديگر تا حد دسترس پايين آن، هر كدام از ستونها نگه داشته شوند.
پاي دورتر از ساختمان در جلوي پاية نردبان قرار مي گيرد.
هنگامي كه نردبان در حالت باز يا جمع شدن است، هرگز نبايد پاي خود را روي پله ها قرار دهيد.
18ـ نردبانهاي كشويي را هميشه طوري نگه داريد كه انگشتان با قسمتهاي باز شونده گير نكنند و انگشتان بايد روي قسمت بيروني ستونها بدور از قسمتهاي راهنماي سوار شده روي ستون ها قرار گيرند.
19ـ جهت باز كردن نردبان كشويي، طناب آن را بايد تقريباً بحالت عمودي بكشيد و تا جايي كه پله ها اجازه دهند، دستها را به پله ها نزديك كنيد.
20ـ هنگامي كه نردبان كشويي را باز مي كنيد از هر واكنشي در كشش طناب نردبان كه باعث كج شدن آن گردد، مي بايد خودداري گردد؛ ولي هميشه بايد نردبان را كمي بطرف ساختمان مايل نماييد و هرگز اجازه ندهيد كه بطرف خارج از ساختمان متمايل شود.
هرگاه فرمانده مسئول يا مربي تمرين تشخيص دهد كه افراد نمي توانند بنحو مطلوبي نردبان را كنترل نمايند، بايد فرمان «سر نردبان به تو» را صادر كند؛ بدين ترتيب هر يك از افراد تيم بايد تلاش كنند تا سر نردبان را بطرف ساختمان حركت دهند، تا حدي كه در يك حالت پايدار و ثابت قرار گيرد.
21ـ وقتي كه مي خواهيد نردبان كشويي را جمع كنيد، طناب كشش آن را از يك دست به دست ديگر خود حركت و انتقال دهيد و نبايد اجازه دهيد كه طناب از ميان كف دستهاي شما ليز بخورد.
22ـ به هنگام جمع آوري نردبان، كفشك ها را روي پلة پاييني يا در صورت مناسبتر بودن روي پلة دوم قرار دهيد.
23ـ قسمت بالايي نردبان را بايد در موارد ضروري ايمن نمود، مثلاً در عملياتها به هنگامي كه بادهاي شديد مي وزد و يا هنگاميكه مطمئن هستيد كه نردبان در محل ديگر مورد احتياج نيست. در تمرينات يا عملياتهايي كه در محوطه هايي كه اطراف آن را ساختمانها فراگرفته و سر نردبان در سطحي بالاتر از سطح بام قرار گرفته است، بايد در تعيين و تخمين اثرات باد روي سرنردبان دقت نماييد.
24ـ هنگامي كه نگه داشتن نردبان توسط يك نفر انجام مي گيرد، او بايد پاي راست خود را روي پله پايين قرار داده، پاي چپ خود را در عقب محكم نگه داشته و با دو دست هر دو ستون نردبان را بگيرد و روي آن فشار وارد نمايد.
در محلهايي كه نگهداشتن نردبان توسط دو نفر انجام مي گيرد، هر كدام از آنها بايد پاي سمت داخلي خود را روي پايينترين پله قرار داده، پاي سمت بيرون را در عقب تكيه نموده، يك ستون را بگيرد و روي نردبان فشار بياورند.
1-4- كاربرد انواع نردبان هاي دستي
با توجه به اينكه در سازمان هاي آتش نشاني در ايران از نردبان هاي كشويي استفاده مي شود، كاربرد آنها بشرح زير مي باشد؛
الف ـ بالا رفتن جهت دسترسي به نقاط بالاتر يا طبقات
كه مي تواند از مهمترين كاربردهاي نردبان باشد.
ب ـ پايين رفتن
جهت دسترسي به مناطقي پايين تر از سطح زمين مانند زيرزمينها ، . . . .
ج ـ پل زدن بين دو قسمت
درداخل يا خارج ساختمان
د ـ استفاده از نردبان در حمل مصدوم ( از ارتفاع به سمت پايين يا بالعكس )
ه ـ استفاده از نردبان بعنوان برانكارد.
1-5- روشهاي استقرار (برپايي) و جمع آوري
1-5-1- علم كردن نردبان از قسمت پهناي آن و عمود بر ساختمان (بصورت دونفره):
پس از رسيدن حمل كنندگان نردبان به ساختمان مورد نظر، فرمانده نردبان زير پنجره اي كه قرار است نردبان در آنجا مورد استفاده قرار گيرد، فرمان توقف صادر مي نمايد و دو نفر جهت سرعت بخشيدن به عمليات بخش پهنتر نردبان را بطرف بالا قرار مي دهند. در اين زمان ميخ نردبان روي زمين قرار مي گيرد اما شخصي كه سر نردبان را در دست دارد نبايد سر نردبان را روي زمين قرار دهد بلكه بطرف بالا هدايت كند.
ـ فرمانده نردبان روي پله اول رو به نردبان مي نشيند و پله روبروي خود را در حالت نشسته محكم مي گيرد.
ـ بطور همزمان نفر ديگر زير پله هاي نردبان رفته و بدون معطلي دست به دست زيرپلههاي نردبان جلو رفته، تا نردبان به حالت عمود قرار گيرد.
سپس هركدام بايد پاي راست خود را به پاشنه نردبان محكم بچسباند (يا پاي چپ) .
ـ در حاليكه نفر كمك نردبان، ستونهاي نردبان را با دست نگه مي دارد، فرمانده نردبان گره طناب را بازكرده و اقدام به كشيدن طناب مي نمايد تا گيره ها خلاص شده و نردبان بصورت كشويي بالا رود.
ـ وقتي كه نردبان با قرار گرفتن گيره ها روي پلة مناسب تا ارتفاع مورد نظر افزايش طول يافت، دو نفر به آرامي نردبان را به ساختمان تكيه مي دهند، سپس ستونهاي نردبان را گرفته وكمي از زمين بلند نموده و تا نقطه اي كه توسط فرمانده بعنوان ( فاصله پاي نردبان ) تعيين مي شود حركت دهند ( با فرمان پاشنه تو و يا پاشنه بيرون ) .
ـ پس از تعيين فاصله پاي نردبان ، وظيفه فرمانده نردبان است كه از زاويه صحيح نصب نردبان و كج نبودن آن اطمينان حاصل نمايد و در اين هنگام اقدام به بستن طناب نردبان به پله مقابل مي نمايد.
1-5-2ـ علم كردن نردبان از قسمت پهناي آن و موازي با ساختمان
اين روش معمولاً در كوچه هاي كم عرض و باريك ياجاهايي كه شرايط حمل طوري است كه بعلت ايجاد گودال، اختلاف سطح و غيره آتش نشانان نتوانند از روش عمود براي علم كردن نردبان استفاده نمايند، كاربرد دارد.
در اين روش فرمانده نردبان كه پاشنه نردبان را حمل مي كند در جلو حركت كرده و هنگاميكه به زير پنجره مورد نظر مي رسد فرمان توقف صادر نموده، آنگاه فاصله پاي نردبان را تعيين و پاشنه نردبان را در محل مذكور قرار مي دهد. سپس روي پله اول پاشنه نردبان نشسته، تا نفر ديگر اقدام به عمود كردن نردبان نمايد. پس ازعمود شدن نردبان آن را روي يكي از ستونهايش مي گردانند تا در وضعيت مناسب كار قرار گيرد؛ بطوريكه پهناي نردبان رو به طرف ساختمان قرار گيرد. پس از اينكار، مراحل افزايش طول نردبان و استقرار آن انجام مي شود.
1-5-3ـ علم كردن نردبان از قسمت ستون آن
نفري كه پاشنه نردبان در دست اوست ( فرمانده نردبان ) مسئول است كه محل كج شدن نردبان جهت علم شدن را تعيين كند (فاصله پايه نردبان و همچنين او تعيين مي كند كه نردبان موازي يا عمود بر ساختمان علم شود).
مراحل انجام كار در اين روش به قرار زير است:
ـ فرمانده نردبان پاي راست خود را بدون پيچ خوردگي روي پايه اي از پاشنه نردبان كه با زمين در تماس است قرار مي دهد و با دستهايش ستون رويي نردبان را محكم گرفته، آن را بطرف بالا مي كشد. پاي ديگرش بايستي كامل به عقب باز شود بطوريكه تعادل سنگيني بدنش حفظ شود.
ـ نفر ديگر زير ستون تحتاني نردبان با بلند كردن بازوهايش حركت مي كند و دست به دست زير ستون نردبان بسوي نفر ديگر جلو مي رود تا وقتي كه نردبان به حالت عمود برسد. سپس مراحل بعد را انجام مي دهند. در كليه موارد بطور معكوس براي جمع كردن نردبان عمل مي نماييم.
1-6- سرويس و نگهداري نردبانها :
نردبانهاي فلزي آتش نشاني در معرض بعضي از مشكلات چون رطوبت و تغييرات آب و هوا كه بر روي نردبانهاي چوبي اثر مي گذارد، قرار نمي گيرند ولي در هنگام بازرسي بايد تمام قسمتهاي نردبان از جمله ستونها، پله ها، گيره ها، طناب، قرقره ها، بست ها، پرچ ها، و ديگر قطعات آن دقيقاً بازديد شود.
اگر چه نردبانهاي سازمان آتش نشاني مرتباً سالي يكبار مورد بازرسي كامل و آزمايشات بار قرار مي گيرند ولي آتشنشانان نيز بايد نقايص را در هنگام تميز كردن و يا تحويل و تحول متوجه شوند و اطلاع دهند.
همچنين بسيار مهم خواهد بود كه قبل از اينكه نردبان درمعرض هر گونه تست يا آزمايش فيزيكي قرار گيرد، ابتدا از آنها بازرسي كامل بعمل آيد. از جمله مواردي كه بايد مورد بازرسي قرار گيرد عبارتند از:
1ـ پله هاي نردبان براي تحمل فشار ( وزن ) چك شوند.
2ـ ستونهاي نردبان چك شود.
3ـ پيچها و پرچها و جوشها شل و لق نشده باشد.
4ـ گيره ها ، پله ها ، كفشكها ، قرقره و طناب ، جهت سالم بودن بازديد شود.
در طي بازرسي از نردبان ، بايستي تمام عيبها و نواقص را علامت گذاري نمايد و براي اين كار از علامت مشخص استفاده نمايد تا در زمان تعمير ، بعضي از عيبها بدون رفع نقص باقي نمانند.
آزمايش تحمل بار براي كليه نردبان هاي آتش نشاني عبارت است از:
1ـ آزمايش افقي نردبان
2ـ آزمايش عمودي نردبان
آزمايش افقي نردبان :
تمام نردبانهاي كشويي بايد مورد آزمايش توانايي تحمل بار (وزن) قرار گيرند كه اين آزمايش در موارد زير انجام مي گيرد:
الف ـ حداقل سالي يكبار ،
ب ـ هر زماني كه از ايمن بودن يا سلامت نردبان مشكوك هستيد،
ج ـ بعد از هر وقت كه نردبان تحت تأثير اضافه بار قرار گيرد.
شرح آزمايش افقي :
نردبان بايد در قسمت پهنايش بصورت افقي روي زمين قرار گيرد. نردبان كشويي بايد تا حداكثر طولش باز شود، زير اولين پله آنها در هر دو طرف نردبان لوله اي استوانه اي به قطر يك اينچ قرار مي گيرد.
اين آزمايش بايد در سطحي صاف انجام شود. آزمايش در وسط نردبان به اندازه 16 اينچ انجام و باري بيش از كاركرد نردبان به سطح 16 اينچ مياني آن اعمال مي كنند و در اين حالت نردبان بايد در آزمايش سالم بماند، يعني وزني حدود 350 پوند يا 159 كيلوگرم را بمدت يك دقيقه، تحت فشار (بار) قرار داده مي شود، پس از يك وقفه، لبة زيرين ستون (ريل) قبل از آزمايش و بعد از آزمايش اندازه گيري مي شود.
هر نردبان كه مقدار اختلافش از جدول زير بيشتر باشد، از سرويس آتش نشاني خارج ميگردد.
طول نردبان اختلاف در اندازه گيري
25 فوت يا كمتر
26 فوت تا 34 فوت
بيش از 35 فوت اينچ
1 اينچ
اينچ
همة نردبان هاي آتش نشاني را بايد به هنگام تحويل گرفتن، سه ماهه، و پس از استفاده در عمليات و ديگر موارد ضروري مورد آزمايش قرار دهيد.
آزمايشات ديگر
در آزمايش هاي زير عمل پريدن روي پله ها براي نردبانهاي چوبي انجام مي گيرد و پريدن روي پله هاي نردبان هاي فلزي جهت آزمايش كردن آنها ضروري نيست. براي پله هاي بالايي نردبان كه نمي توان به روش پريدن بر روي آنها مورد آزمايش قرار گيرند، از يك طناب محكم كه در وسط بالاترين پله، بصورتي كه يك دور روي آن چرخيده دو گره نيم خفت بسته شود. در اين حالت بايد وزن دو نفر روي طناب اعمال و سپس رها شود.
همين آزمايش را بايد براي پله هاي دوم، سوم و پله هاي ديگر كه نمي توان آنها را به روش پريدن آزمايش كرد، انجام دهيد.
در نردبانهاي كشويي بايد آنها را تا حداكثر ارتفاع كه مي توان با آنها كار كرد، باز نماييد و سپس آن را روي ديوار ساختماني تكيه دهيد. فاصله پايه نردبان از ديوار يك ـ چهارم ارتفاع باز شده نردبان در نظر گرفته شود؛ به هر ستون بين دو پله مجاور هم، در مركز قسمت روي هم افتادگي نردبانها يك طناب متصل كنيد. سپس وزن سه نفر را باحداكثر هماهنگي و يكنواختي ممكن به دو رشته طناب اعمال و بعد رها سازيد. در اين موقع نردبان بايد موقعيت طبيعي خود را حفظ و بازيابد.
پس از اين آزمايش يك نفر از نردبان بالا مي رود و به آرامي روي پله ها مي پرد (مانند تصوير زير)، طناب كشش را نيز بايد از طريق اعمال كردن وزن دو نفر آزمايش كرد. نردبان را بدون اينكه باز كنيد، در مقابل يك ديوار يا ساختمان قرار دهيد، سپس وزن دو نفر را به همان شكلي كه براي باز كردن نردبان عمل مي شود، بر روي طناب اعمال كنيد. در اين حالت دو نفر ديگر وزن خود را روي نردبان مي اندازند تا بدينوسيله از حركت آن جلوگيري كنند. قسمت باقيمانده طناب نيز در حاليكه نردبان بطور كامل باز شده است با اعمال وزن دو نفر مانند قبل آزمايش مي گردد.
توجه:
مي توانيد قسمت آخر اين آزمايش را هنگامي كه نردبان جهت آزمايش پريدن روي پلههاي آن كاملاً باز شده است ، به آساني انجام دهيد.
در نردبانهاي كشويي مي بايد به نكات زير توجه خاصي شود:
1ـ قسمت هاي متحرك كاملاً تميز باشند و بطور مناسب روغنكاري شوند.
2ـ طنابهاي كشش بنحو صحيح و مناسب حركت داشته و بصورت آزاد و روان در قرقرة مربوطه حركت نمايند.
3ـ قلابهاي نردبان بنحو صحيح عمل نمايند.
4ـ نگهدارندة طناب كشش ايمن باشد.
توجه :
هنگامي كه نردبانهاي كشويي را روي خودروها قرار مي دهيد، گيره ها و پايه ها و حفاظهاي نصب شده را از نظر محكم بودن و عملكرد صحيح مورد بازديد و كنترل قرار دهيد.
1-7- روشهاي عمليات بر روي نردبان دستي :
معمولاً در حريقها و حوادث استفاده از نردبان دستي لازم مي گردد. بنابراين آتش نشانان بايستي عملياتهايي را كه با نردبان دستي مي توانند انجام دهند بخوبي فرا گيرند و با تمرين و ممارست بر توانايي هاي خود بيفزايند تا در صحنه عمليات واقعي در تاريكي، نور كم، يا تحت تأثير نور چراغ گردان خودرو ها و حالت استرس كاري بتوانند عملياتي كاملاً ايمن و موفق انجام دهند.
1-7-1ـ عمليات بالا رفتن از نردبان:
آتش نشانان بايد هنگامي اقدام به بالا رفتن از نردبان نمايند كه از زاويه صحيح استقرار آن مطمئن باشند. تمرينات بالا رفتن از نردبان ابتدا بايستي به آرامي و موزون انجام شود.
آتش نشانان هنگامي بطور صحيح از نردبان بالا مي روند كه نوسان آن به حداقل برسد؛ براي دسترسي به اين امر ، بالا رونده از نردبان بايد دست راست و پاي راست يا دست چپ و پاي چپ خود در هنگام بالا رفتن ، توأم با هم استفاده نمايد .
بالا رونده از نردبان بايستي پله مناسب روبروي خود را براي بالا رفتن با دست محكم بگيرد به صورتي كه كف دست او رو به پايين باشد و انگشت شست وي به زير پله هاي نردبان برگردانده شود . عامل اصلي صعود از نردبان بايستي در اثر هل دادن ماهيچه هاي پا و نه از طريق كشيدن ماهيچه هاي بازو باشد ( از ماهيچه هاي بازوي دست نيرو نگرفته، بلكه از ماهيچه هاي پا استفاده شود ) .
بالا رونده از نردبان بايستي پاي راست و دست راست خود را با هم بالا ببرد و پله بالاتر را بگيرد و سپس همين عمل را با دست چپ و پاي چپ خود انجام دهد . ضمناً بازوي دست خود را كاملاً باز و مستقيم نگه دارد و بدن خود را از نردبان كمي جدا نگه دارد تا بدنش بر نردبان عمود گردد . اگر استقرار نردبان با زاويه اي بيشتر از 75 درجه باشد ، به منظور جلوگيري از جدا شدن نردبان از ساختمان ، نبايستي خود را از نردبان زياد دور نگه دارد و بالعكس ، اگر نردبان داراي زاويه اي كمتر از 75 درجه است بايد زانوها و بازوهاي خود را خم نموده و با مراقبت كامل عمل بالا رفتن را انجام دهد تا باعث غلتيدن ( سُر خوردن ) نردبان نگردد.
چنانچه محل استقرار سر نردبان به يك پنجره عريض يا دريچه ورودي است آتش نشانان بايد نردبان را به يك سمت پنجره يا دريچه تكيه دهند و در حدود سه پله از نردبان در بالاي پنجره قرار گيرد. اين عمل باعث مي شود كه جاي كافي براي ورود و خروج به پنجره يا دريچه تأمين شود و دستگيره اي مناسب براي نفراتي كه عمليات حمل مصدوم بر روي نردبان و يا قصد ورود به ساختمان را دارند فراهم گردد. همچنين محل عبور امني براي گذراندن لوله هاي آب تأمين شود تا تراشه هاي شيشه باعث بريدگي يا سوراخ شدن لوله نگردد .
در صورتي كه عرض درچه يا پنجره كم باشد ، آتش نشانان بايستي نردبان را زير دريچه و يا در يك سمت آن زير دريچه قرار دهند تا جاي كافي جهت ورود و خروج به پنجره يا دريچه را داشته باشند . هنگاميكه يك آتشنشان روي نردبان قرار مي گيرد تا از آن
بالا رود ، نفر ديگري بايد در پاشنه نردبان از نردبان مراقبت نمايد ، در واقع نفر كمك بايستي يك پاي خود را روي اولين پله نردبان و يا ميله جك نگهدارنده ( در نردبان هاي
5/13 متري ) قرار داده و پاي ديگرش را بر روي زمين محكم نموده و دو ستون نردبان را با دستهايش محكم فشار دهد ( نگه دارد ) تا نوسان نردبان به حداقل برسد و ايمني نفر بالارونده از نظر سُر خوردن نردبان تأمين شود.
1-7-2- نكات ايمني بالا رفتن از نردبان :
بالا رونده از نردبان بايستي به نكات ذيل توجه كند تا دچار جراحات و صدمات فيزيكي نگردد.
الف ) گودي كف پايش را روي پله قرار دهد تا سرنخورد ( نه پنجه ونه پاشنه) .
ب ) پله ها (نه ستونها) را با دست بگيرد.
ج ) به اخطار نفري كه پاشنه نردبان را نگه داشته است توجه نمايد.
د ) سعي كند كه به پايين نگاه نكند.
ه ) وقتي به پله هم سطح لبه پنجره مي رسد از گرفتن لبه هاي پنجره خودداري كند و از پله ها و ستونهاي نردبان جهت تكيه گاه استفاده نمايد.
و ) قبل از اينكه از طريق نردبان وارد صحنه عمليات شود بايد در حاليكه آخرين پله نردبان يا ستون آن را با دست محكم نگه داشته است با يك پايش از محكم بودن محل دخول اطمينان حاصل نمايد.
1-7-3- اخطارهاي ايمني
نفري كه پاشنه نردبان را نگه مي دارد موظف است در موارد زير اخطارهاي لازم را با صداي رسا به كسي كه از نردبان بالا يا پايين مي رود اعلام نمايد.
الف : پا بيرون
ب : پاتو
ج : شمارش معكوس
د : پاسخ مناسب به بالا رونده، وقتي كه اعلام آمادگي مي خواهد.
1-7-4- عمليات پايين رفتن از نردبان دستي
ـ اگر نردبان به لبه سمت راست پنجره متكي است بايستي با دست چپ خود طوري پله اول نردبان را بگيرد كه كف دست او زير پله و رو به بالا باشد و با انگشتانش پله نردبان را بگيرد.
ـ اگر نردبان به لبه سمت چپ پنجره متكي است بايستي با دست راست خود عمليات مزبور را انجام دهد.
ـ بعد از گرفتن اولين پله توسط دست آتش نشان بايد به طوري بدن خود را بچرخاند كه ابتدا پاي مخالف دستش (كه نردبان را گرفته است) ، روي پله نردبان قرار گيرد و فوراً با دست ديگرش پله اول نردبان را بگيرد.
ـ با گذاشتن پاي دوم خود روي پله و استقرار كامل بدن او روي نردبان، اقدام به پايين رفتن نمايد.
ـ پايين رفتن از نردبان نيز بايد توسط پاي راست و دست راست يا پاي چپ و دست چپ بطور توأم انجام گيرد.
ـ هنگام پايين رفتن فقط جلو را نگاه كند.
ـ هنگام پايين رفتن، پله هاي نردبان را با دستانش بگيرد (هرگز ستون رانگيرد).
ـ به اخطارهاي نفري كه پاشنه نردبان را نگه مي دارد توجه كند.
ـ هرگز دو پله را با هم پايين نيايد.
1-7-5- قفل كردن پا بر روي نردبان
اغلب اوقات آتشنشانان به هنگام كار كردن بر روي نردبان نياز دارند كه دستهايشان آزاد باشد تا بتوانند سرلوله آب را كنترل نمايند تا عمليات اطفا را انجام دهند و يا نردبان قلابدار را در جاي مربوطه ايمن نمايند. جهت حصول به اين شرايط بايستي در وهله اول پاي خود را بر روي نردبان قفل نمايند.
براي انجام چنين كاري آتشنشانان بايد پله مناسب كار را انتخاب نموده و طوري روي نردبان مستقر شوند كه دو دست و دو پايش هر كدام جداگانه بر روي يك پله از نردبان قرار گيرد.
سپس يك پايش را دو پله بالاتر برده و از ميان پله هاي زيرين آن عبور دهد و پاي خود را از ميان پلههاي مذكور بگذراند طوري كه تا مچ پايش از بين پله ها بيرون آيد و با پشت رانش روي پله بالايي بنشيند. آنگاه كف پاي ديگرش را روي پله زيرين بگذارد، براي راحتي در نشستن مي تواند مچ پايش را نيز برگرداند بطوري كه انگشتان پايش هم جهت با بدنش باشد.
پس از استقرار كامل بر روي نردبان، مي تواند دستانش را آزاد نمايد و امور محوله را انجام دهد.
اگر لازم است كه از قسمت راست بدن خود استفاده نمايد بالطبع بايستي پاي چپ خود را قفل نمايد و بالعكس، چنانچه لازم است از قسمت چپ بدن خود استفاده نمايد بايستي پاي راست خود را قفل نمايد.
1-8- روشهاي حمل و نقل نردبان
حمل نردبان روشهاي مختلفي دارد مانند حمل دو نفره، حمل سه نفره، حمل چهار نفره و غيره، كه بستگي به موقعيت زمان و مكان و امكانات بكار مي رود، در اينجا انواع حمل دو نفره را بررسي مي كنيم.
1-8-1- حمل روي دوش :
نردبان را هميشه بايد روي قسمتي از آن كه پهنتر است بر زمين قرار داد. براي حمل، دو نفر در يك طرف نردبان كه روي زمين است پشت سر هم طوري قرار مي گيرند كه ستون نردبان با پاي راست آنها مماس باشد. فرمانده نردبان در قسمت پله دوم از پاشنه نردبان و نفر كمك او در قسمت پله دوم از سرنردبان قرار مي گيرد.
براي انجام هماهنگ در عمليات حمل بين دو نفر حمل كننده، فرمانده نردبان فرمانهاي زير را با صداي رسا صادر مي كند.
فرمان 1 :
گرفتن ستون نردبان با دست راست بطوريكه هماهنگ توسط دو نفر حمل كننده و بالا آوردن آن تا حد مماس با پاي حمل كنندگان انجام مي شود.
فرمان 2 :
بالا آوردن نردبان تا حد سينه توسط دست راست و گرفتن ستون نردبان با دست چپ صورت مي گيرد.
فرمان 3:
دو نفر دست راست خود را آزاد نموده واز درون پله هاي نردبان ( بين پله دوم و سوم) گذرانده و ستون نردبان را روي دوش خود قرار مي دهند.
سپس فرمانده نردبان با دست راست زير ستون پايين نردبان را گرفته و با دست چپ خود ستون بالايي نردبان را طوري مي گيرد كه دستش كاملاً بطرف جلو باز شود. (نفر دوم نيز مي تواند به همين روش عمل نمايد) يا اينكه نفر دوم دست راست خود را از ميان پله هاي دوم و سوم سر نردبان گذرانده، پله جلويي خود را گرفته و با دست چپ خود ستون بالايي نردبان را محكم مي گيرد.
فرمان 4 : (حركت)
پس از انجام فرمانهاي قبل، فرمانده نردبان براي اطمينان از آماده بودن نفر كمك خود بدون اينكه او را نگاه كند فرمان « آماده » را صادر مي كند؛ نفر كمك چنانچه آماده حركت باشد با پاسخ « حركت » آمادگي خود را جهت حركت و انتقال نردبان اعلام مي كند. آنگاه دو نفر با هماهنگي و سرعت يكسان، نردبان را بطرف محل عمليات حمل مي نمايند.
1-8-2- حمل چسبيده به مفصل ران:
در اين روش نردبان از طرف راست بدن با مفصل ران مماس مي گردد. براي انجام اين مرحله، با توجه به نحوه قرار گرفتن نفرات حمل كننده در كنارنردبان، فرامين زير توسط فرمانده نردبان صادر مي گردد.
فرمان 1: ابتدا گرفتن ستون نردبان با دست راست بصورت هماهنگ جهت حمل آن توسط دو نفر و سپس تا حد مماس با پاي حمل كنندگان بالا آورده مي شود.
فرمان 2: نردبان تا حد سينه توسط دست راست بالا آورده مي شود و سپس ستون نردبان با دست چپ گرفته مي شود.
فرمان 3: نفرات حمل كننده دستهاي خود را از نردبان جدا كرده و به ترتيب فرمانده نردبان پله دوم از سمت پاشنه نردبان و كمك او پله دوم از سر نردبان را محكم مي گيرند، در حاليكه نردبان با بدن آنها مماس است. سپس با فرمان «آماده» از طرف فرمانده نردبان و پاسخ «حركت» از جانب كمك او، دو نفر با هماهنگي و سرعت يكسان نردبان را بطرف محل عمليات حمل مي نمايند.
1-8-3- حمل در امتداد دست :
در اين روش نردبان از طرف راست بدن با ران حمل كنندگان مماس مي گردد. براي انجام اين مرحله، فرامين زير توسط فرمانده نردبان صادر مي گردد.
فرمان 1: ابتدا ستون نردبان با دست راست بطور هماهنگ توسط دو نفر حمل كننده گرفته و سپس تا حد مماس با پاي حمل كنندگان بالا آورده مي شود.
فرمان 2: نردبان تا حدي كه بازوان دست دو نفر كاملاً راست و عمود باشد و همچنين با ران آنها مماس باشد بالا آورده مي شود.
پس از اجراي فرمان 2 با صدور فرمان « آماده » از طرف فرمانده نردبان و پاسخ «حركت» از جانب كمك او، دو نفر با هماهنگي و سرعت يكسان، نردبان را بطرف محل عمليات حمل مي نمايند.
1-9 ـ روشهاي حمل مصدوم با استفاده از نردبان :
در شرايطي آتشنشانان مجبورند كه مصدوم يا مصدومين را به روش حمل روي دوش حمل كرده و از نردبان پايين آورند .
با توجه به اينكه تعداد نفراتي كه در يك زمان بطور توأم مي توانند بر روي نردبان كار كنند بستگي به اين دارد كه تا چه حد نكات ايمني را رعايت كنند، توصيه مي شود كه باتوجه به وزني كه نردبان از نظر استاندارد قادر به تحمل آن است بر آن سنگيني وارد كنند.
در روش تجربي با توجه به رعايت اصول ايمني، معمولاً براي هر 10 فوت (3متر) نردبان يك نفر مي تواند روي آن قرار گيرد. حتي ممكن است در يك حالت اضطرار و اورژانس، دو يا بيشتر از دو نفر روي يك نقطه از نردبان نيز قرار گيرند.
فرد آتش نشاني كه مسئول است مصدومي را از طريق نردبان پايين آورد بايد توانايي و مهارت اينكار را داشته باشد و بتواند وزن مصدوم را تحمل نمايد. سپس به آرامي و با رعايت نكات ايمني، ضمن توجه به اخطارهاي نفري كه پاشنه نردبان را نگه مي دارد، مصدوم را پايين آورد. آتش نشانان مي توانند مصدوم را روي نردبان خوابانده و او را با طناب كاملاً مهار نموده و نردبان را بوسيله طناب و كارابين از طريق كارگاه عملياتي كه ايجاد مي نمايند به پايين بفرستند.
فصل 2 : توانايي عمليات با نردبان دستي
2-1- حمل انواع نردبان دستي به محل حريق و حادثه
حمل نردبانها بر روي خودروهاي آتش نشاني با توجه به نيازهاي سازمان و نوع وسيله نقليه، نوع نردبان و تدابير كارخانه هاي سازنده و شرايط محيطي متفاوت مي باشد.
محل قرار گرفتن نردبان در اكثر خودروهاي حريق مشخص مي باشد. اگرچه استاندارد خاصي در اين باره وجود ندارد، نردبانهاي كشويي در خودروهاي پمپ دار آتش نشاني معمولاً روي سقف وسيله نقليه يا دركنار وسيله نقليه روي يك سطح صاف نصب ميشوند.
آتش نشانان قبل از اينكه اقدام به برداشتن نردبان از روي خودرو نمايند، بايستي اطلاعات لازم در خصوص سئوالات زير را بدانند.
ـ نردبان در سمت چپ يا راست وسيله نقليه قرار دارد؟
ـ پاشنه نردبان در سمت جلو و يا عقب وسيله نقليه است؟
نردبان در محل خود روي خودرو و يا كنار خودرو چگونه محكم مي گردد؟
2-2- استقرار نردبان در شرايط مختلف و حركت بر روي نردبان با تجهيزات :
بعد از انتقال نردبان به محل و علم كردن آن، نردبان بايد در زاويه اي از سطح افقي قرار گيرد كه ايمن باشد و براحتي بتوان از آن بالا رفت.
فاصله پاي نردبان با زاويه صحيح استقرار آن تعيين مي شود، تجربيات و آزمايشات نشان داده اند كه اين زاويه بايد در حدود 75 درجه از سطح افق باشد.
اگر نردبان با زاويه بازتري از ساختمان قرار گيرد (بزرگتر از 75 درجه ) استحكام آن كاهش مي يابد و هنگام بالا رفتن از نردبان، ممكن است نردبان از ساختمان جدا شود.
چنانچه نردبان با زاويه تندتري از ساختمان قرار گيرد ( كمتر از 75 درجه ) ممكن است فشار زيادي وارد شود و نردبان بشكند.
در زاويه 75 درجه استحكام نردبان مناسب بوده و ايمني فشار روي آن تضمين مي شود و براحتي مي توان از آن بالا رفت. اين زاويه اجازه مي دهد كه بالا رونده از نردبان بتواند، روي پله نردبان بطور عمود بايستد و از نردبان بالارود.
روش اجرايي تمرينات در فصل قبل ارائه شده است لازم است آن روشها را در تيم هاي دو نفره به مرحله اجرا در آوريد.
2-3- عمليات با نردبان در شرايط مختلف ( دسترسي، پل، حمايت):
از نردبان در حوادث مختف نيز مي توان استفاده كرد. بطور كلي اگر مقدار توانايي و حداكثر و حداقل توان نردبان را بدانيد مي توانيد در عملياتهاي مختلف از آن بهره گرفته، بطوري كه در عمليات دسترسي براي رسيدن به مكانهايي كه چه از حيث ارتفاع يا در گودي ها قابل دسترسي نيست و يا بالاي شيروانيها يا بعضي از فرورفتگيها مانند دره و غيره، بهترين استفاده را نمود.
ديگر كاربرد نردبان دستي ايجاد پل بين دو محل ، چه در ارتفاع و چه در سطح و يا در چاههايي كه ريزش چاه دارند، بخصوص دهانه چاه هاي آشپزخانه كه فروكش مي كند؛ به منظور ايجاد محيطي امن براي آتش نشانان كه در حال عمليات هستند و يا ايجاد كارگاه مناسب جهت پايين آمدن يا بالا رفتن و غيره مي تواند كاربرد داشته باشد.
در خصوص حمايت نيز مي توان به اين نكات توجه كرد كه در مواردي كه ساختمانها در حال ريزش مي باشند، قرار دادن نردبان زير ستونها و ديوارها و يا سقفها مي تواند كمك قابل توجهي بنمايد.
2-4- جمع آوري و نصب روي خودرو:
نردباني كه به ديوار يا پنجره تكيه داشته را جدا كرده و بصورت عمود قرار داده، سپس هر دو نفر با گودي پاي راست (يا چپ) خود پايه هاي نردبان را محكم گرفته، روبروي هم از دو طرف، نردبان را مهار مي نمايند. به دستور فرمانده نردبان، طناب را باز نموده و با بالا بردن مقداري از نردبان توسط طناب، نفر كمك نردبان قلابها را آزاد كرده و شروع به پايين آوردن قسمت متحرك نردبان مي نمايد تا بطور كامل جمع گردد.
سپس نردبان را با طناب اضافي بصورت مناسب بسته و يك نفر روي پله اول نشسته، پله ديگر نردبان را گرفته و نفر ديگر شروع به عقب رفتن نموده، بطوري كه دست به دست پلهها را رفته تا به ابتداي نردبان برسد .
البته در اين حالت به تذكرات و هشدارهاي نفري كه پشت سر او را مي بيند توجه نموده ، تا دچار حادثه نگردد. در ادامه نردبان را روي زمين قرار مي دهند (بطرف پهناي آن و با شماره)، بطوري كه نردبان را روي پهلو نگه داشته و بعد با فرمان فرمانده، نردبان را تا پهلو نگه داشته و دست راست را داخل نردبان مي برند، سپس پله دوم و يكي مانده به آخر را گرفته و بطرف ماشين حركت مي كنند.
براي استقرار آن روي خودرو، وقتي نردبان به نزديكي خودرو رسيد، هر دو نفر دستها را از داخل نردبان بيرون آورده و نفري كه بايد نردبان را گرفته، دو ستون را در دو دست خود قرار مي دهد و نفر ديگر نيز نردبان را گرفته و بطرف بالاي خودرو هدايت مي كند. سپس با حركت و عوض كردن دست، پله به پله حركت مي كند تا سرنردبان روي خودرو برسد، بعد از اين مرحله، خود شخص نردبان را رها كرده، از پله خودرو بالا رفته و با دست و كمك نفر ديگر، نردبان را بطرف محل استقرار روي خودرو مي كشد. سپس با بست هاي موجود نردبان را محكم مي بندد.
تمرينات نردبان (تمرين شماره 1)
مستقر كردن يا برپا كردن نردبان
تعداد افراد : سه نفر
شروع : شماره 1 دستور شروع كار جهت لغزاندن و پايين آوردن نردبان را مي دهد. افراد از خودرو پياده مي شوند. شماره 1 و يا شماره 3 گيره هاي نگهدارنده نردبان را آزاد مي كند.
پس از آزاد شدن آن، شماره 1 لغزاندن نردبان را با فرمان «سربده» اعلام مي نمايد.
شماره 3 قسمت پايين نردبان را مي گيرد و به كمك شماره هاي 1 و 2 در قسمت پشت خودرو، آن را بطرف عقب پايين مي دهند. تا اينكه سر نردبان در حدود دو پله از قسمت بالاي آن در حائل مربوطه قرار داشته باشد. سپس شماره هاي 1 و 2 نردبان را بطور كامل از روي خودرو بلند و جدا مي سازند.
فاصله پاي نردبان
شماره هاي 1 و 2 قسمت سر و شماره 3 از قسمت پايه، نردبان را به محل مورد نظر حمل نموده، با زاويه اي صحيح در مقابل ساختمان قرار مي دهند، بطوري كه پاشنه آن در حدود يك چهارم ارتفاع كاركرد نردبان در آن محل از پاي ساختمان يا ديوار فاصله داشته باشد. وقتي كه پاية نردبان روي زمين مستقر مي شود، بايد مطمئن شويد كه طرف صحيح نردبان در قسمت رو و بالا قرار گرفته است.
شماره 3 پاهاي خود را روي پلة اول قرار داده، با دستانش پلة بالاتري را گرفته و به سمت خود مي كشد. شماره 1 بالا آوردن نردبان را اعلام مي نمايد، شماره هاي 1 و 2 از طريق حركت كردن از قسمت زير نردبان در كنار يكديگر، آن را به حالت عمودي بالا ميآورند، در حاليكه دستهايشان كاملاً باز و كشيده است.
شماره 1 بازكردن نردبان را اعلام مي كند، شماره 3 از طريق كشيدن طناب، نردبان را تا ارتفاع مورد لزوم باز مي كند. شماره 1 كافي بودن ارتفاع نردبان را اعلام و شماره 3 گيرههاي مربوطه را درگير مي نمايد و سپس انتهاي طناب را نيز به پلهها بسته و مهار ميكند. هنگامي كه نردبان در حال باز شدن است، شماره هاي 1و2 آن را ثابت نگه ميدارند؛ سپس آن را با دقت و احتياط روي پنجره يا روي ديوار ساختمان قرار داده، فاصلة پاية آن را نيز تنظيم مي نمايند تا زاويه اي مناسب و ايمن جهت كاركردن تشكيل شود.
«جمع آوري »
شماره هاي 1 ، 2 و 3 موقعيت هاي قبلي خود را در قسمت پايه نردبان گرفته و نردبان را به حالت عمودي نگه مي دارند. شماره 1 فرمان «جمع كردن» را اعلام مي نمايد، شماره 3 از طريق كشش طناب ، نردبان باز شو را كمي بالا مي دهد تا ابتدا گيرهها را آزاد نموده، سپس نردبان را جمع مي كند. شماره 1 مطمئن مي شود كه گيرهها روي پلة انتهايي يا دومين پله درگير شده اند. شماره 3 پس از بستن طناب به پله هاي مناسب هر دو پاي خود را روي پلة آخر قرار داده و با گرفتن پلة بالاتري با دستانش و انداختن وزن خود به سمت عقب، نردبان را نيز به سمت عقب مي كشد، در حاليكه شماره هاي 1 و 2 از طريق حركت كردن در قسمت زير نردبان ، سر آن را به سمت پايين مي آورند. افراد نردبان را حمل نموده و آن را روي خودرو سوار مي كنند. شماره 3 پس از بستن و ايمن نمودن قلاب هاي مربوطه، لغزش و حركت نكردن آن را آزمايش مي كند. سپس افراد سوار خودرو مي شوند و شماره 1 گزارش مي دهد.
مستقر كردن نردبان : (تمرين شماره 2)
تعداد افراد: چهار نفر
شروع: شماره 1 دستور شروع كار جهت سردادن و پايين آوردن نردبان را مي دهد. افراد پياده مي شوند. شماره 1 و با شماره 3 گيره هاي نگهدارنده نردبان را آزاد مي كنند؛ پس از آزاد كردن